روانشناس: سن تنها ملاک خرید موبایل برای کودکان نیست؛ آگاهی اجتماعی و درک فناوری حیاتی است

به گزارش بام وطن، جری بابریک، روانشناس بالینی، معتقد است که در تصمیمگیری برای خرید تلفن همراه برای کودکان، سن بهتنهایی معیار تعیینکننده نیست. او توضیح میدهد که علاوه بر سن، آگاهی اجتماعی و درک کودک از ماهیت فناوری نیز از اهمیت بالایی برخوردارند. بابریک مثال میزند که ممکن است نوجوان ۱۵سالهای هنوز از نظر روانی بالغ نباشد، در حالی که نوجوان ۱۲سالهای میتواند از نظر اجتماعی بلوغ بیشتری داشته باشد و بهتر از عهده داشتن موبایل برآید.
معیارهای پیش از خرید تلفن همراه برای کودک
دکتر بابریک توصیه میکند والدین پیش از خرید گوشی هوشمند برای فرزندان، موارد زیر را ارزیابی کنند
ابتدا باید بررسی کرد که آیا کودک بهصورت مکرر اشیاء گرانقیمت را گم میکند یا خیر. اگر به او گفته شود این وسیله بسیار مهم است، آیا مراقبت خاصی از آن خواهد کرد؟
دومین نکته، توانایی مدیریت پول است. آیا کودک ناگهان و بدون توجه به هزینهها، پول خود را برای خریدهای درونبازیی یا برنامهها خرج میکند؟
سوم، سطح درک تکنولوژی. آیا کودک واقعا میفهمد که کارفرمایان و همکاران آینده میتوانند به هر محتوایی که اکنون منتشر میکند، دسترسی داشته باشند؟
چهارمین معیار، پایبندی به محدودیتهاست. اگر کودکی است که مدام به رایانه یا کنسول بازی چسبیده، احتمالا در استفاده از تلفن همراه نیز از حد بگذرد.
نگرانیهای والدین در قبال دادن موبایل به کودکان
دادن تلفن همراه به کودک، والدین را از چندین منظر نگران میسازد
هزینه خرید دستگاه والدین نگران هستند که کودک ممکن است گوشی گرانقیمت را بهراحتی گم کند یا بشکند.
هزینههای دادههای فرار کودکان ممکن است بدون آگاه والدین، مبالغ سنگینی برای خرید بازی و برنامه از کارت اعتباری والدین پرداخت کنند.
عبور از حد و مرزها ارسال پیام یا محتوای نامناسب برای دیگران میتواند پیامدهای مخرب و دائمی داشته باشد.
آسیبپذیری در برابر قری سایبری هرچه استفاده از موبایل بیشتر باشد، خطر آزار و اذیت اینترنتی نیز افزایش مییابد.
اعتیاد به گوشی هوشمند کودکان به سرعت به موبایل وابسته میشوند. بسیاری از والدین، وابستگی بیشازحد فرزندان را تهدیدآمیزترین جنبه برخوردار میدانند.
فواید تلفن همراه برای کودکان
۱. آشنایی با دنیای مدرن
گوشیهای هوشمند دنیای جدیدی از امکانات بیپایان را برای کودکان باز میکند تا حس کنجکاویشان برآورده شود. ارتباط با دیگران، آگاهی، سرگرمی و کمک به هماهنگی با دنیای پرسرعت مدرن از این مزایا هستند.
۲. تقویت اعتماد به نفس و استقلال
استقلال مهارتی است که از طریق تجربه کسب میشود. تحقیقات نشان میدهد میزان استقلال در بزرگسالی، به نحوه تربیت در کودکی بستگی دارد. دادن موبایل هوشمند میتواند فرصتی باشد تا کودک یاد بگیرد کارها را بهصورت جداگانه انجام دهد، مانند جستوجوی پاسخ سوالات در اینترنت و یافتن راهحل برای مشکلات جزئی.
۳. افزایش سواد دیجیتالی
فناوری در حال تغییر مداوم است و درک اصول اولیه آن حیاتی است. استفاده از گوشی هوشمند در دوران کودکی، دانش پایهای فراهم میکند که در طول بزرگشدن مفید واقع شود. هوش فنی مهارتی باارزش است که در آینده اهمیت بیشتری خواهد یافت.
۴. کمک در مواقع اضطراری
در شرایط ضروری، کودک میتواند بهسرعت با والدین یا دیگران تماس بگیرد. همچنین برای والدین، ارتباط سریع با فرزند آسانتر خواهد بود.
مضرات و خطرات تلفن همراه برای کودکان
۱. تأثیر منفی بر سلامت جسمانی
بازه جهش رشد در کودکان تا حدود ۱۸ تا ۲۰ سالگی ادامه دارد. در این مراحل حیاتی، ویژگیهای موردنیاز برای زندگی آینده شکل میگیرد. کارشناسان سلامت انجام فعالیتهای هوازی مانند دویدن، پریدن و ورزش بهمدت حداقل ۶۰ دقیقه در روز را توصیه میکنند. گوشیهای هوشمند میتوانند تمایل کودک به فعالیت بدنی را سرکوب کنند و از رشد فیزیکی کامل جلوگیری نمایند.
۲. کاهش فعالیت بدنی و چاقی

سازمان جهانی بهداشت در گزارش ۲۰۱۶ اعلام کرد بیش از ۳۴۰ میلیون کودک و نوجوان ۵ تا ۱۹ ساله اضافهوزن یا چاقی داشتهاند. گزارش ۲۰۱۹ نیز حاکی از ۳۸ میلیون کودک زیر ۵ سال با اضافهوزن است. چاقی کودکان به چالش جهانی تبدیل شده و دلیل اصلی، فعالیت بدنی کم و تغذیه ناسالم است. متخصصان معتقدند استفاده زیاد از موبایل با این مشکل مرتبط است. بازیهای ویدئویی و شبکههای اجتماعی طوری طراحی شدهاند که با تحریک دوپامین در مغز، توجه کودک را به حداکثر بکشاند. دوپامین هورمون لذت است که عملکردهایی مانند یادگیری، انگیزه، خلقوخو، توجه، پردازش درد و حرکت را کنترل میکند. مغز کودک به ترشح آسان دوپامین معتاد شده و او را تشویق میکند تا بهجای فعالیتهای فیزیکی و تعامل اجتماعی، با موبایل سرگرم بماند.
۳. افزایش مشکلات بینایی
استفاده طولانیمدت از موبایل خطر نزدیکبینی را افزایش میدهد. کودکان زیر ۳ سال نیز بدون کمک قفل گوشی را باز کرده و بازی میکنند. تعرض به نور شدید نمایشگر در این سن مناسب نیست و میتواند مشکلات سلامتی متعدد ایجاد کند.
۴. دردهای عضلانی-اسکلتی
مطالعهای در سال ۲۰۱۳ نشان داد کودکان که روزانه بیش از ۲ ساعت از موبایل استفاده میکنند، دچار کمر و گردندرد میشوند. استفاده مداوم با اختلال در رشد مناسب بدنی همراه است.
۵. تعرض به میدانهای الکترومغناطیسی (EMF)
گوشیهای هوشمند برای اتصال به شبکههای سلولی و وایفای از میدانهای الکترومغناطیسی استفاده میکنند که برای موجودات زنده مضرند. تعرض به این میدانها میتواند از اختلال خواب تا بیماریهای مزمن مانند سرطان منجر شود. در دوران رشد کودکان، سلولها با سرعت بالا تقسیم میشوند (میتوز سلولی). میدانهای الکترومغناطیسی دستگاههای بیسیم باعث جهش ژنتیکی در DNA در طول میتوز میشوند. بهترین راه محافظت، حداقلسازی استفاده از تکنولوژی و حداکثرسازی فاصله از دستگاههای حاوی میدان الکترومغناطیسی است.
۶. تأثیر بر سلامت روان
سلامت روان در نحوه تفکر، احساس و عمل نقش کلیدی دارد. کارشناسان گوشیهای هوشمند را عامل مشکلاتی نظیر اضطراب اجتماعی و افسردگی در کودکان میدانند، زیرا این دستگاهها با الگوی رشد طبیعی تداخل دارند.
۷. کاهش هوش هیجانی
ما برای زندگی گروهی و حمایت متقابل تکامل یافتهایم. هوش هیجانی کودکان تنها از طریق تعامل مستقیم با دیگران رشد میکند. هیچ برنامه یا کتابی نمیتواند به کودک بیاموزد چگونه نشانههای عاطفی را بخواند و واکنش نشان دهد. گوشیهای هوشمند تعامل وجهبهوجه را با پیامک و تماس تلفنی جایگزین میکنند. فاقد این رشد، سازگاری اجتماعی در بزرگسالی با چالش روبرو میشود.
۸. افزایش اضطراب اجتماعی
انجمن اضطراب و افسردگی آمریکا (ADAA) اعلام کرده ۲۵.۱ درصد کودکان ۱۳ تا ۱۸ ساله در آمریکا مبتلا به اختلال اضطراب هستند. افراد دچار اضطراب اجتماعی از موقعیتهایی نظیر غذاخوردن در جمع، صحبت در جمع، مرکز توجه بودن، آشنایی با افراد جدید، رفتن به مدرسه و قضاوتشدن میترسند. کارشناسان معتقدند بین استفاده از گوشی هوشمند از سنین پایین و اضطراب اجتماعی ارتباط مستقیمی وجود دارد.
قوانین پیشنهادی برای استفاده کودکان از تلفن همراه
والدین میتوانند قوانین زیر را برای استفاده فرزندان از موبایل تدوین کنند
از ابتدا مشخص کنید که رمز عبور موبایل باید در اختیار والدین باشد و اگر مشکلی در استفاده دیده شود، دستگاه گرفته میشود. محدودیت زمانی برای استفاده کلی و تماس تلفنی تعیین کنید. سقف هزینه برای شارژ، اینترنت و خرید بازی بگذارید. ساعات ممنوعه استفاده (مانند اواخر شب، زمان غذاخوردن و فعالیتهای خانوادگی) را اعلام کنید. عواقب گمشدن، خرابی یا شکستن گوشی را توضیح دهید. حق بردن موبایل به رختخواب و استفاده در حین تکالیف و غذا وجود ندارد. به کودک یاد بدهید که نباید از موبایل برای فرار از موقعیتهای ناراحتکننده استفاده کند؛ مکالمات مهم باید روبرو انجام شوند. رسانههای اجتماعی فرزندان را کنترل کنید. دکتر دیوید اندرسون، روانشناس بالینی، تأکید میکند کودکان باید طوری رفتار کنند که انگار هر آنچه پست میکنند، والدینشان میخوانند.
تعیین قوانین و عواقب نقض آن از ابتدا، به کودکان یاد میدهد که در طول عمر، تصمیمهای صحیح بگیرند تا وقتی والدین در کنارشان نبودند، بتوانند بهخوبی از عهده تصمیماتشان برآیند.




