بازیگران زن ممنوعالتصویر در ایران؛ از معتمدآریا تا قاضیانی و بایگان, تاریخ سینما و تلویزیون ایران پر از نامهایی است که با وجود استعداد و محبوبیت، از حضور در صحنههای هنری بازداشته شدند. دلایل این ممنوعیتها گاه سیاسی، گاه اجتماعی و گاه ناشی از مواضع شخصیتی در برابر قوانین موجود بوده است.
در این گزارش به بررسی سیرت و شرایط تعدادی از بازیگران زن پرداخته میشود که در سالهای اخیر با ممنوعالتصویری، ممنوعالکاری یا بازداشت روبرو شدهاند. فاطمه معتمدآریا؛ ممنوعیت در اوج محبوبیت فاطمه معتمدآریا، یکی از برجستهترین بازیگران سینما و تلویزیون ایران، بارها تاکید کرده که گرایش سیاسی خاصی ندارد و تنها به حرفه خود وفادار است.
عالیت این بازیگر در برنامههای شبکه جلوگیری کند. سریالهای محبوبی چون آشپزباشی که او در آن نقش محوری داشت، نیز تحت تاثیر این محدودیتها قرار گرفتند.
باران کوثری؛ حسرت سینما و تئاتر محدودیتهای باران کوثری تنها به تلویزیون خلاصه نمیشود؛ این بازیگر در سالهای اخیر در سینما و تئاتر نیز اجازه فعالیت نیافته است.
او تاکید کرد که تا مدتها دلیل رسمی ممنوعالکاری خود را نمیدانسته و نتوانسته با مسوولی برای پیگیری موضوع گفتگو کند. مینا لاکانی؛ از مهاجرتی تا ممنوعالتصویری مینا لاکانی پس از وقایع انتخاباتی سال ۸۸ ایران را ترک کرد و در شبکههای خارجی همچون صدای آمریکا بدون حجاب ظاهر شده و از شرایط بازیگران در ایران انتقاد نمود.
وب به زهرا امیرابراهیمی در فضای مجازی، تلویزیون ایران او را ممنوعالتصویر کرد، هرچند انتساب این فیلم هرگز به طور رسمی و قطعی اثبات نشد.
جالب است که سریالهای زیادی که او در آنها بازی داشته، در سالهای بعد از این رویداد هرگز بازپخش نشدند، در حالی که در زمان پخش با استقبال مخاطبان روبرو بودند. سحر قریشی؛ نامهای ناشناس و ممنوعیت ناگهانی سحر قریشی پس از بازی در سریال دلنوازان با ممنوعالکاری روبرو شد. دلیل آن نامهای بود که به نام همسر او به خبرگزاریها و حراست صدا و سیما فکس شده بود.
قریشی بارها این موضوع را تکذیب کرد و اعلام نمود که دلیل دقیق ممنوعیت خود را نمیداند. ترانه علیدوستی؛ بازداشت و واکنش جهانی ترانه علیدوستی در آذر ۱۴۰۱ در پی اعتراضات سراسری بازداشت شد. اتهام او اظهار نظر بدون استناد و حمایت از اغتشاشات عنوان گردید. بازداشت او در بند ۲۰۹ اوین و آزادی وی با وثیقه یک میلیاردی، همراه با تجمعات سینماگران در ایران و بیانیههای بیش از ۶۰۰ هنرمند جهانی بود.
افسانه بایگان؛ از حمایت اعتراضات تا کنارهگیری از بازیگری افسانه بایگان با انتشار عکس بدون حجاب در اینستاگرام از جنبش زن، زندگی، آزادی حمایت کرد. او در مراسم بزرگداشت آتیلا پسیانی نیز با پوشش اختیاری حاضر شد. در پی این اقدامات، پرونده قضایی برای او تشکیل شد و دادگاه او را به دو سال حبس تعزیری، ممنوعالخروجی، ممنوعیت دسترسی به اینترنت و مجازاتهای تربیتی محکوم کرد.
بایگان در نهایت در تیر ۱۴۰۲ با اشاره به فشارها و نادیدهگرفته شدن حیثیت هنری خود، از عرصه بازیگری کنارهگیری کرد. ویشکا آسایش؛ از سیمرغ بلورین تا مهاجرت ویشکا آسایش، برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن جشنواره فجر، پس از اعتراضات ۱۴۰۱ به فرانسه مهاجرت کرد. او نخستین فیلم خود پس از خروج از ایران با نام هفت روز به کارگردانی علی صمدی احدی را بازی کرد.
کتایون ریاحی؛ فرار، بازداشت و آزادی با وثیقه کتایون ریاحی از نخستین بازیگرانی بود که در شهریور ۱۴۰۱ حجاب را برداشت. در پاسخ به وزیر ارشاد، واکنش تند او باعث شد مأموران به دنبال بازداشت او بروند، اما ریاحیליחه گریخت. وسایل شخصی او ضبط شد و در نهایت در آبان ۱۴۰۱ در قزوین بازداشت و در آذر همان سال با وثیقه آزاد گردید.
پانتهآ بهرام؛ حضور در ملأ عام بدون حجاب پانتهآ بهرام در اوج جنبش اعتراضی، عکس بدون حجاب خود را با هشتگهای حمایتی منتشر کرد. او در اکران عمومی سریال پوست شیر و مراسم تشییع رضا حداد نیز بدون حجاب اجباری حاضر شد. پلیس تهران پرونده قضایی برای او به جرم کشف حجاب در ملأ عام تشکیل داد.
شبنم فرشادجو؛ وداع با بازیگری در ایران شبنم فرشادجو در شهریور ۱۴۰۱ در یک لایو اینستاگرامی حجاب را برداشت و بلافاصله اعلام کرد که دیگر به عنوان بازیگر در ایران فعالیت نخواهد کرد. برخی رسانهها این حرکت را هنجارشکنانه خواند و ادعا کردند هدف از آن دریافت پناهندگی بوده است.
هنگامه قاضیانی؛ بازداشت، احضاریه و ادامه مقاومت هنگامه قاضیانی در آبان ۱۴۰۱ با برداشتن حجاب و انتشار پستی در اینستاگرام، همبستگی خود با مردم را اعلام کرد. ایرنا خبر از بازداشت او با حکم قضایی و اتهام ارتباط با رسانههای معاند داد. پس از آزادی، قاضیانی در آبان ۱۴۰۲ تصویری از احضاریه خود به دادسرای فرهنگ و رسانه به اتهام نشر اکاذیب و تبلیغ علیه نظام منتشر کرد.
پگاه آهنگرانی؛ از بازداشت در ۱۳۹۰ تا محکومیت حبس پگاه آهنگرانی در تیر ۱۳۹۰ برای پوشش جام جهانی فوتبال زنان به آلمان سفر میکرد که از خروج منع و در منزل بازداشت شد. پس از ۱۷ روز با وثیقه ۱۰۰ میلیون تومانی آزاد گردید. در آبان ۱۳۹۲ او به ۱۸ ماه حبس تعزیری محکوم شد. اتهامات مربوط به اعتراضات ۱۳۸۸ بود و او سالها ممنوعالخروجی بود که مانع حضور در جشنوارههای بینالمللی شد.
مریم بوبانی؛ ون جنگ تا ممنوعالخروجی مریم بوبانی در مهر ۱۴۰۱ با كشف حجاب از اعتراضات حمایت کرد و نوشت چهل و چند سال رنج… این سپیدی را از اجبار روسری میرهانم به احترام و برای همراهی با زنان و دختران وطنم. او در همان روزها از ممنوعالخروجی خود خبر داد و تأکید کرد که ایران را ترک نخواهد کرد.
گلاب آدینه؛ روی صحنه بدون حجاب گلاب آدینه، کارگردان و بازیگر، در آذر ۱۴۰۱ پس از اجرای نمایش پردهخانه بدون حجاب اجباری روی صحنه رفت و با تماشاگران عکس گرفت. شقایق دهقان؛ عذرخواهی نکردن از سهوها شقایق دهقان عکس بدون حجاب خود را در استوری اینستاگرام منتشر کرد و صراحتاً اعلام کرد که از هیچکس عذرخواهی نخواهد کرد. او در اردیبهشت ۱۴۰۲ نیز در یک مراسم عمومی بدون حجاب حاضر شد.
حمید ایلبیگی از ممنوعالفعالیت شدن او و چند بازیگر دیگر در سینما خبر داد. آبان عسکری؛ بریدن مو در اعتراض آبان عسکری در اعتراضات ۱۴۰۱ با بریدن موها و كشف حجاب، همراهی خود با جنبشهای اعتراضی را نشان داد. سهیلا گلستانی؛ ویدیو اعتراضی و بازداشت موقت سهیلا گلستانی در آذر ۱۴۰۱ در ویدیویی با چند بازیگر دیگر بدون حجاب ظاهر شد. این حرکت الگو برای گروههای دیگر هنرمند شد.
گلستانی و حمید پورآذری بازداشت شدند و گلستانی پس از ۱۲ روز با وثیقه آزاد گردید. چکامه چمنماه؛ از امضای طومار تا بازگشت به ایران چکامه چمنماه از امضاکنندگان طومار حمایت از حسن روحانی در انتخابات ۱۳۹۲ بود. او پس از مهاجرت و فعالیت در شبکه جم تیوی، در تیر ۱۴۰۳ به ایران بازگشت و در آذر همان سال برای اکران فیلمی روبروی دوربینها قرار گرفت.
شیوا ابراهیمی؛ مهاجرت به فرانسه شیوا ابراهیمی در شهریور ۱۴۰۱ حجاب را برداشت و در حال حاضر در پاریس، فرانسه ساکن است.
