چالشهای بودجهریزی ایران تسلط ۳۰۰ نماینده گوناگونالمنافع بر فرآیند تصمیمگیری, بودجه کشور در دستان ۳۰۰ نمایندهای قرار دارد که منافع گوناگون و اغلب متضاد را دنبال میکنند. این ساختار، یکپارچگی مدیریت اجرایی را دچار اختلال کرده و فرآیند رسیدگی به لایحه بودجه را به یک فرآیند ناپیدا و نهان تبدیل نموده است.
سختافزار بودجه هزینههای ثابت و غیرقابلتحول شاکله اصلی بودجه، یعنی حدود ۸۰ درصد آن، در قالب مصارف و هزینههای جاری نظیر حقوق پرسنل، نگهداری و امور عادی سازمانهای دولتی میرود.
در نتیجه، هرگونه تغییر معنادار باید در سوای تامین منابع، درآمدها و باقیمانده هزینهها جستجو شود. مجلس غیرحزبی و دیکتاتوری اقلیتهای منطقهای ریشهی اصلی بحران در ماهیت مجلس غیرحزبی جستجوی میشود. در غیاب انضباط حزبی، ایران با مجلسی روبرو است که در آن نزدیک به ۳۰۰ نماینده بهصورت جداگانه و مستقل، ترجیحات شخصی و منطقهای خود را پیگیری میکنند.
اگرچه هیچ نمایندهای حق دخالت رسمی در انتصابات مدیریتی ندارد، اما در عمل وزرا تحت فشار تماسهای پیوسته و مطالبات انتصابی این افراد قرار میگیرند.
فرسایش ساختاری در دو سطح کلان و خرد این ساختار قدرت، بودجه را از دو سو دچار فرسایش میکند سطح کلان برای جلب رضایت مجلس، هزینهها با شعارها و قولهای شعبدهبازانه افزایش مییابند، بدون اینکه منبع تامین آنها پیشبینی شده باشد. نتیجهی این رویکرد، افزایش کسری بودجه و تشدید تورم است.
سطح خرد و منطقهای نمایندگان بر تصویب طرحهایی اصرار دارند که توجیه اقتصادی ندارند، نوعی اتلاف منابع ملی محسوب میشوند و تنها هدف آنها تقویت موقعیت انتخابی نماینده در منطقه است، اگرچه زیانبار برای جامعه میباشند. گمشدهی مسئولیتپذیری در برابر قدرت در سیستمهای پارلمانی کارآمد، دخالت در جزئیات بودجه از طریق احزاب و برنامههای کلان انجام میشود و دولت با دو یا سه جریان حزبی اصلی مذاکره میکند، نه با ۳۰۰ قدرت موازی.
اشتهاند. تا زمانی که نمایندگان ملزم به تعامل جمعی و چارچوب حزبی نباشند، انتظار تحولی مثبت در فرآیند رسیدگی به بودجه، دور از واقعیت است.
