زمان‌بندی شیمی‌درمانی بر اساس ساعت بیولوژیک می‌تواند اثربخشی درمان سرطان را تا ۳۰ درصد افزایش دهد

تحقیقات جدید در بزرگ‌ترین بیمارستان دانشگاه‌ی اروپا نشان می‌دهد که تنظیم زمان تجویز دارو‌های شیمی‌درمانی با ریتم‌های ۲۴ ساعته طبیعی سلول‌ها، می‌تواند نتایج درمان را به طور قابل توجه‌ی بهبود بخشد.

پژوهشگران بیمارستان شاریته در برلین، آلمان، با تمرکز بر سلول‌های سرطان سینه سه‌گانه منفی — یکی از تهاجمی‌ترین و سخت‌ترین انواع سرطان برای درمان — دریافتند که تأثیر یک داروی شیمی‌درمانی خاص تا ۳۰ درصد بسته به ساعت مصرف دارو در برخی خطوط سلولی متفاوت است.

ساعت داخلی سلول و تأثیر بر درمان

هر سلول در بدن انسان بر اساس یک ساعت بیولوژیک داخلی کار می‌کند که توسط ژن‌های کنترل‌کننده ساعت و حلقه‌های بازخورد پروتئینی تنظیم می‌شود. این ساعت‌ها متابولیسم، تکثیر سلولی، پاسخ ایمنی، ترمیم دی‌ان‌ا و حتی مرگ سلول را در طول روز کنترل می‌کنند.

سلول‌های سرطانی نیز ساعت داخلی خود را دارند و بسته به نوع تومور، در ساعات مختلف روز رشد و تقسیم می‌شوند. مطالعه‌های پیشین نشان داده‌اند که سلول‌های سرطان سینه در طول شب با شدت بیش‌تری تقسیم می‌شوند و چرخه شبانه‌روزی می‌تواند بر مقاومت تومور و نفوذ دارو تأثیر بگذارد.

روش جدید شاخص درمان زمان‌بندی شده

تیم تحقیقاتی تحت رهبری کارولین اکتور، زیست‌شناس سلولی از مرکز سرطانجامع شاریته (CCCC)، روشی نوین برای مدل‌سازی و پایش زنده سلول‌ها و ریتم‌های شبانه‌روزی، رشد و واکنش‌های دارویی آن‌ها توسعه داده‌اند. این روش با نام شاخص درمان زمان‌بندی شده شناخته می‌شود و بهترین ساعت روز برای تجویز دارو را تعیین می‌کند.

این فرآیند غربالگری بر انواع مختلف سلولی، از جمله سلول‌های غیر‌بدخیم پوست و سلول‌های بدخیم استخوان، کارآمد است؛ اما محققان پتانسیل آن را به طور ویژه بر سلول‌های سرطان سینه سه‌گانه منفی اثبات کرده‌اند.

نتایج کلیدی مطالعه

روش غربالگری محققان ۸۰ پاسخ متفاوت سلولی را بر اساس زمان تجویز سه داروی شیمی‌درمانی — ۵-فلوئورواوراسیل، سیس‌پلاتین و دوکسوروبیسین — شناسایی کرد. برای یک خط خاص از سلول‌های سرطان سینه، بیش‌ترین تأثیر درمانی در بازه‌های ۱۰ تا ۱۲ ساعت و ۱۸ تا ۲۰ ساعت از چرخه ۲۴ ساعته مشاهده شد، در حالی که زمان‌های درمانی سریع‌تر کم‌ترین منفعت را داشتند.

داروی ۵-FU ترجیح ی برای مصرف در بازه ۸ تا ۱۰ ساعت نشان داد، در حالی که تورین و پاکلیتاکسل در ساعات اوج و کمرنگ شدن تأثیر، تنوع بیش‌تری داشتند. در مقابل، دو خط سلولی دیگر از سرطان سینه حداکثر پاسخ درمانی را در طول روز نشان دادند، که بیانگر اهمیت کمتر زمان تجویز در این موارد است.

آینده تحقیقات و طب شخصی‌سازی شده

آدریان انریکه گرانادا، زیست‌خبر‌رسان از CCCC، بیان کرد یافته‌های ما نشان می‌دهد که برنامه‌های درمانی شخصی‌سازی شده بر پایه ریتم‌های شبانه‌روزی فردی می‌تواند اثربخشی درمان‌های سرطان را به طور چشمگیری افزایش دهد. او افزود که تیم قصد دارد مکانیسم‌های مولکولی پشت تأثیرات شبانه‌روزی بر حساسیت دارو را بررسی کند تا زمان‌های درمان را بهینه‌تر کند و اهداف درمانی جدید شناسایی نماید.

این مطالعه در مجله معتبر * * منتشر شده است و محققان امیدوارند که شاخص تازه آن‌ها راه را برای پیشرفت درمان‌های آتی سرطان هموار سازد.