از عسلویه تا لاوان؛ تاب آوری صنعت انرژی ایران در سایه تحریم و جنگ_بام وطن

کسب و کار نیوز- صنعت انرژی ایران در سال‌های تازه دوران بی‌سابقه‌ای شامل فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم، افزایش تنش‌های ژئوپولتیک و نوسانات مستمر در بازار جهانی انرژی را پشت سر گذاشته و به سطحی از گسترش رسیده است که به باور یک مدیر صنعت نفت و گاز، بومی سازی قسمت قابل توجهی از این صنعت در این سال‌ها به افزایش تاب آوری آن در برابر تهدیدها و صدمه های تازه منجر شده است.

به گزارش کسب و کار نیوز ، جنگ تحمیلی سوم که با شهادت رهبر انقلاب اسلامی، جمعی از فرماندهان نظامی و کشتار ۱۶۸ کودک در مدرسه شجره میناب از سوی ائتلاف دشمن آمریکایی – صهیونیستی در نهم اسفندماه اغاز شد، برای قسمت انرژی سرزمین نیز خسارت هایی به جستوجو داشت؛ مقصد گرفتن دو قطب انرژی ایران در عسلویه و ماهشهر و این چنین دعوا به منطقه نفتی لاوان آن هم چند ساعت بعد از اظهار آتش بسی، عمق راهبرد دشمن در تخریب زیرساخت های حیاتی صنعت و تشکیل سرزمین را نشان داد هرچند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران این جسارت ها را بی جواب نگذاشتند و زیرساخت های انرژی مرتبط با دشمن را در منطقه مقصد قرار دادند.

هرچند مقدار خسارت وارده به واحدهای انرژی به طور رسمی اظهار نشده است اما با گذشت بیشتر از یک ماه از اغاز آتش بس، اسماعیل سقاب اصفهانی رئیس سازمان بهینه‌سازی انرژی به تازگی در این باره حرف های است: برخلاف برخی روایت‌ها، نه همه پالایشگاه‌ها از کار افتاده‌اند و نه می‌توان او گفت صدمه‌ها ناچیز بوده؛ حقیقت این است که بخشی از شبکه گاز و سوخت سرزمین صدمه دیده و جبران آن نیازمند زمان و منبع های مالی قابل دقت است که برگشت برخی ظرفیت‌های صدمه‌دیده بین ۱۸ ماه تا ۲ سال زمان می‌برد و الزام فراهم تجهیزات تخصصی، انجام تست‌های ایمنی و صرف هزینه‌های سنگین است؛ در عین حال، دستگاه‌های مسئول از نخستین روزها با همه توان در حال برگشت دادن ظرفیت‌ها می باشند.

درمورد توانمندی و تاب آوری صنعت نفت و انرژی ایران و تحلیل شرایط حاضر، میثم جعفرزاده از فعالان و مدیران صنعت نفت و گاز در او مباحثه با خبرنگار اقتصادی ایرنا معتقد است: صنعت نفت و گاز ایران در یکی از دشوارترین محیط‌های اندوخته‌گذاری جهان فعالیت می‌کند؛ محیطی که هم‌زمان تحت تأثیر تحریم‌های مالی و فناوری، محدودیت‌های دسترسی به اندوخته‌های بین‌المللی و این چنین تنش‌های ژئوپلیتیکی در منطقه حساس خلیج فارس قرار دارد. با این حال، این صنعت با تکیه بر توان داخلی و گسترش ظرفیت‌های مهندسی بومی توانسته مسیر گسترش خود را نگه داری کند و حتی در برخی حوزه‌ها به دستاوردهای قابل توجهی دست یابد.

وی با گفتن این که صنعت انرژی ایران در سال‌های تازه تحت تأثیر سه متغیر مهم قرار داشته است، افزود: فشارهای بین‌المللی در حوزه مالی و فناوری، افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و نوسانات مستمر در بازار جهانی انرژی از با اهمیت ترین عواملی می باشند که بر روال گسترش این صنعت تاثییر گذاشته‌اند.

به حرف های جعفرزاده، مدیریت هوشمندانه این شرایط علتشده است که صنعت نفت و گاز سرزمین با اتکا به توان مهندسی داخلی و وجود فعال شرکت‌های ایرانی و دانش‌بنیان، مسیر گسترش زیرساختی خود را ادامه دهد.

خلیج فارس و پارادوکس ریسک و امنیت

این مدیر صنعت نفت و گاز با اشاره به اهمیت راهبردی منطقه خلیج فارس در معادلات انرژی جهان اظهار داشت: خلیج فارس یکی از با اهمیت ترین کانون‌های فراهم انرژی در جهان به حساب می اید و نزدیک به یک‌پنجم تجارت جهانی نفت از تنگه هرمز عبور می‌کند. از این رو هرگونه تنش یا نااطمینانی در این منطقه می‌تواند به شدت بر بازارهای جهانی انرژی تاثییر گذاشته و هزینه‌های ناشی از ریسک را افزایش دهد.

او همین طور گفت: در این چنین شرایطی، کشورهایی که بتوانند تشکیل پایدار انرژی و امنیت انتقال آن را ضمانت کنند، جایگاه مهم‌تری در معادلات انرژی جهانی خواهند داشت. هرچند ریسک‌های منطقه‌ای امکان پذیر در مختصر‌زمان جهت احتیاط اندوخته‌گذاران شود، اما در طویل مدت اهمیت تولیدکنندگان بزرگ انرژی برای ارامش اقتصاد جهانی افزایش خواهد یافت.

جعفرزاده با پافشاری بر نقش بومی‌سازی در افزایش تاب‌آوری صنعت نفت و گاز سرزمین خاطرنشان کرد: طی سال‌های قبل قسمت قابل توجهی از فعالیت‌های تخصصی این صنعت از جمله عملیات حفاری، گسترش میدان ها، احداث خطوط انتقال و ساخت تجهیزات پالایشگاهی توسط متخصصان و شرکت‌های داخلی انجام شده است. این روال علتشده زنجیره فراهم داخلی تحکیم شود و وابستگی به تجهیزات و خدمات خارجی افت یابد.

برتری‌های عملیاتی؛ میدان ها مشترک و زنجیره قیمت

وی میدان گازی پارس جنوبی را یکی از با اهمیت ترین مثالهای موفق بومی‌سازی در صنعت انرژی سرزمین دانست و یادآور شد: گسترش این میدان عظیم در شرایط محدودیت‌های بین‌المللی و با تکیه بر توان شرکت‌های مهندسی و سازندگان داخلی انجام شد و توانایی‌ای مورد قیمت در مدیریت پروژه‌های بزرگ انرژی به حساب می اید.

مدیرعامل گروه گسترش انرژی، نفت و گاز لاوان به الزام دقت جدی به گسترش میدان ها مشترک اشاره کرد و او گفت: در میدان ها مشترک، زمان عامل زیاد مهمی است و هرگونه تأخیر در گسترش این میدان ها می‌تواند به افت سهم ایران از منبع های مشترک منجر شود. از این رو ملزوم است با منفعت‌گیری از فناوری‌های نوین و مدیریت دقیق مخازن، روال گسترش این میدان ها با شدت بیشتری جستوجو شود.

وی این چنین بر الزام گسترش صنایع پایین‌دستی در صنعت نفت و گاز پافشاری کرد و افزود: حرکت به سمت گسترش پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی و افت وابستگی به صادرات نفت خام، یکی از با اهمیت ترین راهبردهای اقتصادی سرزمین محسوب می‌شود. گسترش زنجیره قیمت در صنایع پایین‌دستی می‌تواند علاوه بر افزایش قیمت افزوده، عرصه تشکیل اشتغال و تنوع‌بخشی به صادرات انرژی را فراهم کند.

جعفرزاده به نوشته فراهم مالی پروژه‌های بزرگ انرژی اشاره کرد و او گفت: با دقت به محدودیت‌های ناشی از تحریم در جذب اندوخته خارجی، منفعت گیری از ظرفیت‌های بازار اندوخته داخلی اهمیت بیشتری یافته است. در این عرصه ابزارهایی همانند صندوق‌های پروژه، انتشار کردن اوراق تخصصی در حوزه انرژی و این چنین مدل‌های شراکت عمومی و خصوصی می‌تواند نقش مهمی در فراهم مالی پروژه‌های بزرگ صنعت نفت و گاز ایفا کند.

وی با اشاره به چشم‌انداز آینده صنعت انرژی ایران تصریح کرد: اگرچه تحریم‌ها چالش‌های بسیاری برای این صنعت تشکیل کرده‌اند، اما در عین حال جهت افزایش توانایی و توانمندی داخلی در مدیریت شرایط پیچیده شده‌اند. در دنیای امروز، قوت کشورها در حوزه انرژی فقط به مقدار ذخایر نفت و گاز محدود نمی‌شود، بلکه توانایی مدیریت ریسک، گسترش فناوری‌های بومی و تبدیل چالش‌ها به زمان‌های اقتصادی نیز از عوامل تعیین‌کننده در جایگاه کشورها در بازار جهانی انرژی به حساب می اید.

به حرف های این مدیر نفتی، ایران با تحکیم بنیه دانش‌بنیان خود و منفعت گیری از موقعیت بی همتا جغرافیایی، می‌تواند جایگاه خود را نه تنها به گفتن یک صادرکننده، بلکه به گفتن یک قطب راهبردی و پایدار انرژی در قلب خلیج فارس تثبیت کند.