تغییر در دکترین دفاعی و پیامدهای رحلت آیتالله وحید خراسانی بر صحنه سیاسی و نظامی

به گزارش بام وطن فضای سنگین عزاداری بر سر رحلت آیتالله العظمی وحید خراسانی، مرجع تقلید و از بنیانگذاران مدرن حوزه علمیه قم، همچنان بر نهادهای سیاسی و نظامی ایران سایه افکنده است. این رویداد که با اعلام عزای عمومی سراسری از سوی هیئت دولت رو به رو شد، تنها یک مراسم مذهبی نبوده؛ بلکه گویای پیوند عمیق بین مرجعیت دینی و ساختار تصمیمگیری در جمهوری اسلامی است. تصویری که رهبر انقلاب و شهید رئیسی در کنار این مرجع بزرگ منتشر شد، نمادینترین این همگرایی تاریخی محسوب میشود.









تغییر محاسبه در معادله موشکی و پیامدهای استراتژیک
نماینده ولیفقیه در سپاه پاسداران عبدالله حاجی صادقی با صراحت بیسابقهای اعلام کرد که تا پیش از این، ملاحظه برخی کشورها مانع از استفاده از تمام ظرفیتهای موشکی و انتخاب اهداف کامل میشده بود. اما تأکید رهبر معظم بر اینکه این بار اگر دشمن گستاخی کند، پاسخ ما محدود نخواهد بود، نشاندهنده یک تغییر دکترین بنیادین است. این بیانیه در حالی منتشر میشود که سردار حسین علائی، از فرماندهان پیشین سپاه، فاش کرد که برخی شعاردهندگان در تجمعات شبانه با موساد همکاری داشتهاند و اسرائیل در جهتدهی به این افراد نقش فعال ایفا میکند. این دو در کنار هم، تصویری از یک تهدید ترکیبی داخلی-خارجی را ترسیم میکنند که مرزهای امنیت را بازتعریف کرده است.
جریانهای داخلی از چالش یارانه تا احتمال درگیری محدود
همزمان با این تحولات امنیتی، محمد هاشمیطبا، فعال سیاسی اصولگرا، هشدار داد که پرداخت همگانی یارانهها در شرایط شبه-نگی، دولت را با تنگنای شدید مالی روبرو کرده است، چرا که منابع پایدار برای تامین آن وجود ندارد. او تأکید کرد که باید کشور برای روند طولانی جنگ و مبارزه آماده شود. در سوی دیگر، رشیدی کوچی، تحلیلگر مسائل استراتژیک، احتمال یک جنگ دو تا سه هفتهای را مطرح کرد و تغییر دکترین هستهای را به عنوان امتیاز چانهزنی اشتباه دانست. وی همچنین نقش کلیدی محمدباقر قالیباف در مدیریت این بحران را پیشبینی کرد. واعظی، سخنگوی دولت پیشین، با تأکید بر عدم اختلاف در هدفگذاری و جهتگیری کلان میان مسئولان، گفت اگر دشمن نیت تسلیم داشته باشد، ایران هرگز وارد مذاکره نخواهد شد و بستن تنگه هرمز جغرافیای جنگ را تغییر داده است.
در میانه این پیچیدگیها، نکتهی قابل تأمل این است که تمام جناحهای سیاسی-نظامی با وجود تفاوتهای تاکتیکی، بر یک محور استراتژیک همتراز شدهاند دفاع از منافع ملی در برابر تهدیدهای ترکیبی. این همگرایی نه تنها در بیانیههای علنی، بلکه در مدیریت مراسم تسلیت آیتالله وحید خراسانی نیز شد؛ آیتالله سید مجتبی خامنهای مأموریت تسلیت را به آیتالله محمدی عراقی واگذار کرد، در حالی که عزتالله ضرغامی، مدیر پیشین صداوسیما، خاطرههای نشر سخنرانیهای این مرجع را بازگو کرد و نشان داد که چگونه مرجعیت در مخاطبیابی رسانهای نیز نقش فعال داشته. پیکر آیتالله وحید خراسانی در پشت مزار شهید رئیسی در حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده میشود، نمادینترین پیوستار بین شهادت و مرجعیت در تاریخ معاصر ایران.
بررسی انتقادی عملکرد اقتصادی و انتقادات نمایندگان
نمایندگان مجلس نیز در جلسات غیرعلنی و علنی، سیاستهای بانک مرکزی را هدف انتقادات قرار دادند. یک نماینده صراحتا گفت که آمار بانک مرکزی با تجربه مردم در کف جامعه همخوانی ندارد و اضافه کرد که نمیتوان همه کاستیها را به جنگ و شرایط سیاسی نسبت داد. این نقدها در حالی مطرح میشود که معاون سیاسی استانداری هرمزگان اعلام کرد حمله احتمالی آمریکا به جزیره قشم خسارتی در پی نداشته و امیر سیاری، مشاور فرماندهی کل قوا، خاطرنشان کرد که دشمن در هر سه جنگ تحمیلشده غلط محاسباتی کرده و فکر میکرد مردم ایران به کمک او میآیند. واکنش محمدباقر قالیباف به اتهام استفاده ایران از بمب کثیف نیز نشاندهنده حساسیتهای رسانهای است او اعتبار جریان راست در آمریکا را تهکشیده خواند و عملیات روانی را به سمت نیویورک تایمز و سیانان منحرف دانست.
در جمعبندی، ایران در آستانه یک دوره حساس قرار دارد که در آن ابعاد نظامی، سیاسی، اقتصادی و مذهبی به طور غیرمستقیم در هم تنیده شدهاند. رحلت آیتالله وحید خراسانی، اگرچه یک رویداد مذهبی است، اما زمانبندی آن با اعلام تغییر دکترین موشکی، فاش کردن شبکههای جاسوسی داخلی، و چالشهای اقتصادی، یک نقطه عطف را رقم میزند. تصمیمگیریهای آتی در ماههای پیش رو، نه تنها سرنوشت مذاکرات هستهای، بلکه معماری امنیت منطقه را برای سالهای طولانی شکل خواهد داد.




