تهیهکننده متری شیش و نیم: سایه توقیف و ممیزی همچنان بر سینمای ایران سایه افکنده است

به گزارش بام وطن، سیدجمال ساداتیان سینمادار و تهیهکننده المعروفة به نام فیلم متری شیش و نیم در مورد دلایل عدم فعالیت فیلمسازی خود در سالهای اخیر اظهار نظر کرد. او بیان داشت به نظر میرسد سینمای ایران اکنون به یک تعارض اساسی رسیده است، در حالی که برای جلب مخاطب نیازمند تنوع در نوشتهها و موضوعات است. ساداتیان افزود من شخصا علاقهمند به ساخت فیلمهای هستم که رگههایی از نقد اجتماعی و معضلات موجود در جامعه را در خود جای دهند، چون سینما میتواند آینه جامعه باشد، اما در شرایط فعلی حس میکنم ممیزیها و نگاه محدود کنندهای که بر این ژانر حاکم است، امکان ساخت آسان چنین فیلمهایی را فراهم نمیکند.
این تهیهکننده سینما در ادامه خاطرنشان کرد این شرایط تنها مختص امروز نیست و در گذشته نیز اگر امکانات بیشتری برای ساخت فیلمهای اجتماعی وجود داشت، باز هم سایه توقیف و ممیزی بر سر این آثار وجود داشت. با این حال فیلمها با سختی از این فرآیند عبور میکردند و به نمایش در میآمدند، در حالی که در حال حاضر با وجود سخنان درباره ضرورت ساخت فیلمهای اجتماعی، بستر مناسب برای تولید این آثار فراهم نیست، زیرا فکر میکنم فیلمها باید به گونهای ساخته شوند که مردم دوست دارند، نه آنچه مسئولان میخواهند.
ساداتیان در پاسخ به این سوال که با وجود تنوع نسبی فیلمهای روی پرده، چرا تنها کمدیها درصدر جدول فروش قرار گرفتهاند و آیا خود او نیز تمایل به ساخت کمدی دارد، گفت این را انکار نمیکنم که دوست دارم فیلم کمدی بسازم، اما معتقدم فیلمهای اجتماعی که اکنون اکران میشوند دو اشکال اساسی دارند اول اینکه مضمون فیلم به درستی روایت نشده که احتمالا ناشی از ضعف نویسندگان است، و دوم اینکه به دلیل وجود نظام نظارتی، نوعی خودسانسوری در میان فیلمسازان رواج یافته است. در نتیجه این فیلمها اگرچه مضمون اجتماعی دارند، اما در بیان مفاهیم در چارچوبهای الک ماندهاند، در حالی که اگر اعتمادسازی صورت گیرد، فیلمهای اجتماعی با کیفیت بالا تولید خواهند شد.
او با اشاره به موفقیتهای اخیر فیلمهای کمدی، تأکید کرد با وجود استقبال خوب مخاطب از کمدیها در ماههای اخیر، فیلمهای اجتماعی نیز میتوانند به فروش خوبی برسند. برای مثال اگر اجازه داده میشد فیلم برادران لیلا اکران میشد، حتی با وجود قصه تلخ خود، حداقل سه تا چهار میلیون نفر آن را در سینماها تماشا میکردند، اگرچه آمارها نشان میدهد با وجود قاچاق فیلم، تعداد زیادی از مردم آن را دیدهاند. علاوه بر این، ژانر فیلمهایی که اصغر فرهادی میسازد نیز با وجود تلخیهای موجود، مخاطبان را به سمت سینماها میکشاند.
این سینمادار در خصوص بررسی فیلمهای کمدی روی پرده اظهار داشت به نظر من فیلمها یک ظاهر و یک باطن دارند، و ممکن است از نظر ظاهری عیبهایی به آنها گرفته شود و عدهای در جامعه بگویند فلان فیلم بدآموزی دارد، در حالی که باید به باطن اثر دقت کرد. یادم میآید فیلم دایره زنگی که ساختیم، با وجود ظاهر طنزآمیز، سخنانی را در خود داشت که برخی به نحو دیگری برداشت کردند. این فیلم کاراکتری به نام سرهنگ داشت که نام امام را میآورد و همین موضوع عدهای را برافروخت و باعث توقف اکران و غبارآلود شدن فضا شد.
من اعتقادی بر حذف فیلمهای کمدی ندارم، اما به نظرم فیلمهای اجتماعی که در ادوار قبل روی پرده سینماها داشتیم، باید بتوانیم مجددا اکران کنیم.
ساداتیان توضیح داد در صورتی که توضیح داده شود این تنها ظاهر ماجرا است و اصل قضیه چیز دیگری است. ذات تأثیر فرهنگی همین است که همه یکسان فکر نمیکنند و تنوع برداشت وجود دارد. در خصوص فیلمهایی که اکنون روی پرده هستند مانند فیلم هتل، ممکن است برخی تنها داستان مردی را ببینند که نهانکاریهایی در زندگی دارد، امری که قطعا در جامعه نیز وجود دارد و نمیتوان از آن انکار کرد، اما آن عده نوشته را بدآموزی میدانند، در حالی که از نگاه من کاملا آموزنده است، چون باید به نتیجهای که ضمیر ناخودآگاه مخاطب از فیلم میگیرد دقت کرد؛ این که نشان داده میشود هیچ بار کجی به مقصد نمیرسد و هرچه تلاش کنید اتفاقها را مخفی کنید، سرانجام افشا خواهد شد. اتفاقا خوبی ماجرا همین است که چنین مطالبی در قالب طنز بیان شوند، تأثیر اجتماعی بیشتری دارد.
او ادامه داد ما افرادی را در سطح جامعه داریم که تعدادشان زیاد نیست، اما حضورشان اثرگذار است. آنها طبق معمول نگاهی منفی نسبت به فیلمها دارند، همانطور که فیلمهایی مانند چهارشنبه سوری، برف روی کاجها و حتی جامهدران دچار این نگاههای منفی شدند. این افراد بدترین نگاه ممکن را بر آثار سینمایی دارند و بر توقیف یا سانسور اصرار میورزند، در حالی که من معتقدم باید با سعه صدر بیشتری فیلمها را بررسی کرد و لایههای بیرونی ماجراها را نیز دید. من نمیگویم همه فیلمهای امروز سینما بسیار خوب هستند، اما معتقدم برخی فیلمهای کمدی روی پرده لایههای درونی دارند که به ضمیر ناخودآگاه تماشاگر تلنگر میزنند.
این تهیهکننده در ادامه گفت در بازدیدهایی که از برخی سینماها پس از اکران فیلمهای کمدی داشتم، کاملا آشکار است که چند فیلم مخاطبان بسیاری را جذب کردهاند، برای مثال در میان مخاطبان فیلمهای فسیل و هتل کمتر تماشاگری دیدم که پس از خروج از سالن غر بزند. این امر طبیعی است، چون قرار نیست همه از هر فیلمی راضی باشند، اما در سنجش شرایط یک فیلم باید دید آیا معدل تماشاگرانش نظرات مثبتی دارند یا خیر، در واقع اکثریت معدل باید در برتری باشد، نه گروهی محدود که ممکن است از فیلم راضی نباشند یا نسبت به آن نقد داشته باشند.
ساداتیان در خصوص این دو فیلم که مورد اقبال قرار گرفتهاند، تأکید کرد یقین داشته باشید که مردم به زور برای تماشای اینها به سینما نرفتهاند. افرادی که برای دومین یا سومین بار به تماشای این دو فیلم رفتهاند، نمیتوان با زور به سینما برد، پس حتما با رغبت بوده است، چون فیلمها هم سر و شکل خوبی داشتند و هم حاوی مطلبهایی بودند. ضمنا سخنهای رکیک و شوخیهای زننده برای خنداندن مخاطب در این فیلمها دیده نشد.
در پایان و در مورد رونق سینماها پس از رکود دوره کرونا و شرایط اجتماعی سال گذشته، و اینکه آیا چرخ سینما باید همچنان با فیلمهای کمدی بچرخد، او فرمود اعتقادی بر حذف فیلمهای کمدی ندارم، اما به نظرم فیلمهای اجتماعی که در ادوار قبل روی پرده سینماها داشتیم، باید بتوانیم مجددا اکران کنیم. باید فیلمهایی داشته باشیم که حرکات اجتماعی و کارکردهای حاکمیتی در آنها نقد شود. هیچ اشکالی ندارد اگر چنین نقدهایی را ببینیم، و این درست نیست که فکر کنیم مطرح کردن نقد علتی برای تضعیف حاکمیت است، چون اتفاقا این کار تلنگری برای اصلاح خواهد بود و اگر تنوع ژانر در سینما جدی شود، همزمان فیلم اجتماعی و کمدی خوبی خواهیم داشت.




