روز ملی سینما؛ نگرانی از غیبت نسل جوان در عرصههای کلیدی سینمای ایران

به گزارش بام وطن، روز دوشنبه دوم آبان ماه، روز ملی سینمای ایران است، اما این سالگرد در شرایطی میرسد که بزرگترین چالش پیش رو برای این هنر و صنعت، غیبت محسوس نسل جوان دراصب اصلی فیلمسازی است. کارشناسان معتقدند اگرچه در حوزههای فنی نظیر فیلمبرداری، صدا، تدوین، جلوههای ویژه، آهنگسازی و گریم، جوانان با تکیه بر دانش روز و استعداد خود حضور پررنگی دارند، اما در رشتههای پایه و استراتژیک چون فیلمنامهنویسی، کارگردانی، تهیهکنندگی و بازیگری، وضع نگرانکننده است.
ریشههای سینما در ایران به سفر مظفرالدینشاه در فروردین ۱۲۷۹ به اروپا بازمیگردد. در سفرنامه مبارکه آمده که شاه در هفدهم تیر همان سال، به همراه میرزا ابراهیمخان عکاسباشی، دستگاه سینماتوگراف و لانترن ماژیک را دیدار کرد. حدود یک ماه بعد، در سی و یکم مرداد ۱۲۷۹ در شهر اوستاند بلژیک، میرزا ابراهیمخان نخستین فیلمبرداری از شاه را انجام داد. با این حال، بسیاری از پژوهشگران ورود دوربین را آغاز واقعی سینما نمیدانند و تولد سینمای ایران را سی سال بعدتر، با ساخت آبی و رابی توسط اوانس اوهانیانس در سال ۱۳۰۹ میانگارند. نخستین فیلم ناطق نیز دختر لر به کارگردانی اردشیر ایرانی در ۱۳۱۲ روی پرده رفت و استقبال بیسابقهای داشت.

بررسیهای اخیر نشان میدهد که در حوزه فیلمنامهنویسی، سالها است نام فیلمنامهنویس جوان و تازهواردی به عنوان چهرهی تازه به یاد نمیآید. سعید روستایی با ۳۴ سال سن، شاید تنها مورد قابل استناد باشد. در حوزه کارگردانی نیز وضع بهتر نیست؛ چند روز پیش گفتگویی بین شهرام مکری (۴۵ ساله)، مرتضی فرشباف (۳۷ ساله) و رضا میرکریمی (۵۶ ساله) برگزار شد که نشاندهنده گفتمان محافظهکارانه میانسالان بود، نه نگاه نوین نسل جدید.
وضعیت در بازیگری حتی وخیمتر است. در گذشته، نیکی کریمی در ۱۹ سالگی، هدیه تهرانی در ۲۴ سالگی، ترانه علیدوستی و پگاه آهنگرانی در ۱۵ سالگی، بهرام رادان در ۲۱ سالگی، مصطفی زمانی در ۲۶ سالگی و صابر ابر در ۲۱ سالگی به ستارگی رسیدند. اما امروز، جوانترین بازیگران مرد و زن که در سینما، تلویزیون و سریالهای نمایش خانگی دیده میشوند، به ندرت از چهل سالگی میگذرانند. تعداد چهرههای واقعی بیست تا بیست و پنج ساله میتوان به سختی بر انگشتان یک دست شمرد.
این گسست نسلی، طبیعیترین پیامد خود را در فاصله میان مخاطب جوان و سینماگران میانسال نشان میدهد. کارگردانانی که امروز به عنوان جوان معرفی میشوند، چون کریم امینی (۳۷ ساله) و محمد کارت (۳۷ ساله)، خود در آستانه میانسالی قرار دارند. روز ملی سینما، فرصتای است برای پرسش اساسی آیا سینمای ایران میتواند بدون برنامهریزی جدی برای جایگزینی نسل جوان، با مخاطب آینده خود همگام بماند؟




