نقد سیستم ردهبندی سنی فیلمهای ایران چرا کمدیهای جنسیمحور آزادتر اکران میشوند؟, سیستم ردهبندی سنی فیلمهای سینمایی در ایران از سالها پیش به عنوان ابزاری برای محافظت از کودکان و نوجوانان در برابر محتوای نامناسب تدوین شده است. با این حال، بررسی عملکرد این سیستم در سالهای اخیر نشان میدهد که مکانیزمهای اجرایی آن ناکارآمد بوده و نگرانیهای جدی در میان والدین و کارشناسان به وجود آورده است.
تاریخچه و چالشهای قانونی ردهبندی سنی در ایران در ۲۰ مهر ۱۳۹۸، دیوان عدالت اداری دستورالعمل ردهبندی سنی را باطل اعلام کرد.داشته باشند.
در پاسخ، معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی تأکید کرد که ردهبندی سنی با هدف فرهنگسازی و حفظ بهداشت روانی کودکان و نوجوانان با قاطعیت پیگیری میشود. معیارهای نظری در برابر واقعیت اجرا آییننامه ردهبندی سنی بر پیشگیری از صدمه به کودکان، نوجوانان و جوانان بر پایه موازین تربیتی، اخلاقی و باورهای اجتماعی تأکید دارد.
نگرانیهای والدین کمدی بهانهای برای محتوای نامناسب بسیاری از والدین معتقدند فیلمهایی که تحت عنوان کمدی تولید میشوند، بیش از حد با شوخیهای جنسی، فحش و الفاظ رکیک همراه هستند. این محتوا کنجکاوی کودکان را برانگیخته اما هیچ ارزش آموزشی یا اخلاقی ندارد. والدین اشاره میکنند که به دلیل جذابیت خندهداری، کودکان حتی در صورت ممانعت خانواده، از طریق فضای مجازی به این آثار دسترسی پیدا میکنند.
اف نیست. این وضعیت در سریالهای نمایش خانگی نیز تکرار میشود و نهادهای آموزشی نیز قادر به مداخله در این حوزه نیستند.
سیستم ردهبندی نمادین و فاقد اهرم بازدارنده به نظر میرسد سیستم ردهبندی سنی در ایران بیشتر جنبه شكلی و نمادین دارد. این سیستم نه میتواند از سبکهای نادرست حرکت، پوشش و گفتار جلوگیری کند و نه اهرم بازدارنده کافی برای جلوگیری از تماشای فیلمهای نامناسب توسط گروههای سنی پایین فراهم میکند. مقایسه با سیستمهای بینالمللی این ضعف را آشکارتر میکند.
مقایسه با سیستمهای بینالمللی MPAA و BBFC سیستم MPAA در آمریکا انجمن فیلمهای سینمایی آمریکا (MPAA) یکی از شناختهشدهترین سیستمها را مدیریت میکند با دستهبندیهای شفاف G (همه سنین)، PG (نیاز به نظارت والدین)، (بالای ۱۳ سال)، R (بالای ۱۷ سال با همراهی والدین) و (فقط بزرگسالان). برای تلویزیون نیز سیستم جداگانهای با پیشوند وجود دارد (،،، ).
سیستم BBFC در بریتانیا هیئت ردهبندی فیلم بریتانیا (BBFC) نیز استانداردهای دقیقی دارد U (همه سنین)، PG (راهنمایی والدین)، 12A/12 (بالای ۱۲ سال)، 15 و 18 (بالای ۱۵ و ۱۸ سال). سازماندهی ردهبندی در ایران در ایران، ردهبندی تحت نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صداوسیما انجام میشود و از ردههای +۳، +۷، +۱۲، +۱۵ و +۱۸ استفاده میکند.
شورای درجهبندی سنی فیلم، بخشی از سازمان سینمایی است که پس از صدور پروانه نمایش، بر پایه رایگیری اعضا درجهبندی را تعیین میکند. این سیستم با الگوبرداری از MPAA، BBFC و سازمانهای اروپایی تدوین شده، اما اجرا با چالش مواجه است. محتواهای مورد بررسی در ردهبندی (نظری) آییننامه موارد زیر را برای ارزیابی در نظر میگیرد حرکت خطرناک قلدری، حرکات قابل تقلید برای کودکان، اسلحههای پرزرقو برق، ترویج رفتارهای غیرقانونی.
تبعیض نژادپرستی، تبعیض جنسی، همجنسگرایی و ترویج یا چالش این موارد. مواد مخدر زرقو برق مصرف، صحنههای دقیق مصرف. زبان الفاظ توهینآمیز. برهنگی و روابط جنسی صحنههای با ماهیت جنسی، عادیسازی رابطه جنسی، کنایهها، خشونت و تهدید جنسی. تهدید و وحشت تصاویر ترسناک، موسیقی و رئالیسم غمگینکننده. خشونت خشونت واقعبینانه، عادیسازی و جذابسازی خشونت.
نتیجهگیری رژیم غذایی غلط برای نسل جوان امروز یکی از مهمترین نگرانیها، ترویج فیلمهای کمدی فاقد وجهه آموزشی و سبکهای زندگی صدمهزای در نمایش خانگی است که ذهنیت نسل آینده را شکل میدهد. نسل جوان اگرچه از طریق فضای مجازی به تولیدات جهانی دسترسی دارد، اما در سینما و تلویزیون داخلی ناچار به پذیرش محتوایی است که نه با استانداردهای جهانی همخوانی دارد و نه با موازین اخلاقی و تربیتی جامعه.
اصلاح ساختاری در مکانیزم ردهبندی، شفافیت معیارها و الأهیت اجرایی، ضرورتهای فوری برای حفظ سلامت روانی نسلهای آینده است.
