عباس عبدی ساختار جمعیتی و ناکافی بودن صندوق بازنشستگی، ریسک اصلی اقتصاد ایران
محلل سیاسی عباس عبدی در تحلیلی از وضعیت صندوق بازنشستگی کشور، هشدار داد که نابرابریهای موجود به سادگی قابل حل نیستند و نیازمند اعتماد عمومی است که بدون ترمیم شکافهای اجتماعی و سیاسی محال به نظر میرسد. او تاکید کرد که مردم از شعار وفاق دفاع میکنند، اما به شرطی که به حل مسائل واقعی مانند بحران صندوقهای بازنشستگی منجر شود.
وضعیت بحرانی صندوق بازنشستگی کشوری
عبدی با اشاره به صندوق بازنشستگی کشوری که مهمترین صندوق بازنشستگان است، اعلام کرد که این صندوق به مرحله کامل ناکامی رسیده است. پشتیبانی دولت بیش از ۸۰ درصد منابع مالی و هزینههای این صندوق را پوشش میدهد که معادل حدود ۱۶ درصد بودجه کل کشور در سال ۱۴۰۳ است.
تضاد شدید بین شاغلان و بازنشستگان
تحلیلگر سیاسی توضیح داد که در شرایط عادی باید تعداد شاغلان سه برابر بازنشستگان باشد، اما اکنون این نسبت به ۰.۵ رسیده است. یعنی تعداد بازنشستگان دو برابر شاغلان است. در سال ۱۳۸۳ این عدد ۲ بود، یعنی دو شاغل برای یک بازنشسته هزینه میکردند، اما اکنون یک شاغل باید هزینه دو بازنشسته را بپردازد که امکانپذیر نیست و دولت جبران میکند.
ناتوانی صندوق از تامین نیازها
اندوختههای صندوق بازنشستگان در وضعیتی نیست که نیازهای آنان را برآورده کند که نشاندهنده سوءمدیریت طولانیمدت است. نسبت آخرین حقوق شاغل به اولین مستمری بازنشسته در ۱۴۰۲ برابر ۹۳ درصد بوده و با احتساب هزینههای درمانی، بازنشستگان در عمل حقوقبگیر مستقیم دولت محسوب میشوند.
آینده تیرهتر با رشد جمعیت سالمند
عبدی با استناد به آمارهای جمعیتی، پیشبینی کرد که مشکل صندوق تامین اجتماعی کارگران نیز به همین وضعیت دچار خواهد شد. جمعیت بالای ۶۵ سال از ۲.۶ میلیون نفر (۴.۴ درصد) در ۱۳۷۵ به ۴.۹ میلیون (۶.۱ درصد) در ۱۳۹۵ و پیشبینی میشود به ۱۰.۵ میلیون نفر (۱۱.۳ درصد) در ۱۴۱۵ برسد. نسبت وابستگی سالمندان از ۹.۷ درصد در ۱۴۰۰ به ۱۸.۸ درصد در ۱۴۲۰ میرسد.
چالشهای طولانیمدت بازنشستگی
میانگین سن بازنشستگی در ۱۴۰۲ حدود ۵۲ سال بوده و با امید به زندگی، بازنشستگان به طور میانگین ۲۳ سال مستمری میگیرند که با احتساب وراث به ۳۰ سال هم میرسد. بسیاری از بازنشستگان همچنان متکفل فرزندان بیکار و بزرگسال خود هستند و هزینههای درمانی سنگین دارند، در حالی که افزایش مستمریها با تورم واقعی همقدم نبوده است.
بازنشستگان فعالترین گروه مطالبهمحور
عبدی بیان کرد که بازنشستگان از ترس اخراج یا قطع حقوق در امان هستند، لذا در پیگیری مطالبات خود جسورتر از سایر قشرها عمل میکنند. او خلاصه کرد بازنشستگان ما مشغول کارند. کار در جهت بهبود دریافتیهای خود.
وابستگی بودجه به نفت و ریسک آینده
نکته بحرانی اینکه تقریبا تمام درآمدهای نفتی صرف کردن کسری صندوقهای بازنشستگی میشود، به طوری که بودجه ایران بدون احتساب این پرداختها، غیرنفتی محسوب میشود. در حال حاضر نزدیک به ۵ درصد جمعیت تحت پوشش صندوق بازنشستگی هستند که این رقم در آینده افزایش یابد. اگر صندوقهای دیگر نیز دچار همین وضعیت شوند، ابعاد بحران فراتر از تصور فعلی خواهد بود.
