هوس یک خوراک تازه و لذیذ به سرتان زده است؟ می‌خواهید مهمانی بدهید و نمی‌دانید چه غذایی درست کنید؟ دلواپس نباشید و به آشپزخانه بروید تا یکی از غذا‌های لذیذ و بی‌نظیر محلی ایران را تهیه کنید. امروز نحوه تهیه یکی از دلنشین‌ترین خوراک‌های بلوچی به نام تباهگ را به شما آموزش می‌دهیم تا با طبخ آن در منزل، سفری به حال و هوای گرم و دوست‌داشتنی سیستان و بلوچستان در جنوب شرق سرزمین عزیزمان ایران تجربه کنید.
تباهگ چیست؟
تباهگ یکی از لذیذ‌ترین و قدیمی‌ترین غذا‌های محلی استان سیستان و بلوچستان است که در خارج از این استان و کشور‌های همسایه عربی خلیج فارس نیز به‌عنوان یک سوغاتی باارزش شناخته می‌شود. تباهگ در واقع یک روش سنتی نگهداری از گوشت است که پس از آماده شدن، از آن یک خوراک لذیذ یا پلو بلوچی تهیه می‌کنند. تباهگ از گوشت گوسفند یا بز ورقه‌شده، نمک، فلفل و پودر انار تهیه می‌شود و طعمی بسیار دلچسب دارد. تباهگ خشک‌شده را می‌توان بدون نیاز به وسایل سرمایشی، برای چند ماه و حتی یک سال در منزل نگهداری و مصرف کرد.
به‌طور معمول، پس از به جوش آمدن گوشت تباهگ، به آن برنج اضافه می‌کنند تا به‌صورت یک پلو خوشمزه و مقوی بلوچی دربیاید. مردم سیستان و بلوچستان، به‌خصوص منطقه مکران، پلو بلوچی تهیه‌شده با تباهگ را در روز‌های سرد سال و به‌خصوص در ماه رمضان به‌عنوان سحری می‌خورند. تباهگ شباهت زیادی به دو نمونه از غذا‌های افغانستانی دارد؛ غذای گوشت لند در هرات و غرب افغانستان و گوشت قاق یا گوشت خشک در کابل.
تاریخچه تباهگ
قدمت تباهگ در سیستان و بلوچستان به چند قرن می‌رسد. این غذا در اصل یکی از قدیمی‌ترین و سنتی‌ترین غذا‌های مردم بلوچستان است. در زمان‌های دور که امکان نگهداری طویل‌مدت گوشت به‌علت عدم وجود برق و تجهیزاتی چون یخچال و فریزر فراهم نبود، مردم این منطقه گوشت گوسفند‌هایی که در اعیاد به‌خصوص در عید فطر و عید قربان ذبح می‌کردند را نمک کرده و در آفتاب خشک می‌کردند تا بتوانند زمان بیش‌تری آن را نگه دارند.
در این تکنیک، قصابان ماهر پس از ذبح گوسفند، گوشت آن را به‌صورت ورقه‌های نازک برش می‌دادند. سپس گوشت را با نمک و پودر انار می‌پوشاندند. این گوشت‌ها را طبق معمول برای ۱۰ روز در فضای باز و زیر نور تابش آفتاب قرار می‌دادند تا خشک شوند. برای جلوگیری از نفوذ گرد و غبار و حمله مگس‌ها به گوشت، یک پارچه نازک توری را روی آن‌ها می‌گذاشتند. گوشت پس از آماده شدن در مشک نگهداری می‌شد. پودر انار از کوبیدن یا چرخاندن دانه‌های انار خشک‌شده تهیه می‌شود و در زبان محلی به آن انار دنگ می‌گویند.
امروزه نیز با وجود یخچال و فریزر، اهالی خون‌گرم و دوست‌داشتنی بلوچستان، تباهگ را با همان روش سنتی که از مادران خود یاد گرفته‌اند، تهیه می‌کنند. طعم بسیار دلچسب تباهگ باعث شده تا این غذای سنتی همچنان جایگاه خود را در سفره مردم بلوچ حفظ کند.
مواد ملزوم برای تباهگ
گوشت تباهگ به مقدار مورد نیاز
نمک و فلفل سیاه به مقدار مورد نیاز
روغن سرخ‌کردنی به مقدار مورد نیاز
نحوه تهیه تباهگ
۱. گوشت تباهگ را به‌همراه نمک، فلفل سیاه و مقداری آب در قابلمه‌ای مناسب بریزید و روی حرارت متوسط گاز قرار دهید تا به جوش بیاید.
۲. پس از یک ساعت جوشیدن و نرم شدن گوشت، آن را داخل یک صافی بریزید و آب آن را جدا کنید.
۳. روغن را در یک ماهیتابه بریزید و روی شعله گاز بگذارید تا روغن داغ شود. سپس گوشت نرم‌شده تباهگ را در روغن بریزید و مقداری آن را تفت دهید.
۴. تباهگ شما آماده است. شما می‌توانید آن را با برنج پخته‌شده با آب گوشت یا برنج زعفرانی سرو کنید یا برای طبخ پلو بلوچی از آن استفاده کنید.
نکات مهم برای طبخ تباهگ
برخی افراد معتقدند که تفت دادن تباهگ در روغن، باعث از بین رفتن طعم آن می‌شود. به همین دلیل، پس از پخته شدن تباهگ در آب، به آن برنج اضافه می‌کنند تا یک پلو خوشمزه به دست آید.
شما می‌توانید برنج خود را با آب گوشت باقی‌مانده بپزید و آن را در کنار تباهگ سرو کنید.
برای تهیه تباهگ در منزل، کافی است گوشت را به‌صورت ورقه‌ورقه برش بزنید و سپس با دانه‌های انار کوبیده‌شده یا چرخ‌شده و نمک، آن‌ها را ورز دهید. گوشت‌های مزه‌دارشده را به مدت ۱۵ دقیقه در ماکروویو قرار دهید تا خشک شوند.
مواد ملزوم برای پلو بلوچی
برای ۳ نفر
آب تباهگ
گوشت پخته تباهگ
۳ پیمانه برنج
یک عدد گوجه‌فرنگی متوسط خردشده
یک عدد پیاز پوست‌کنده و نگینی خردشده
روغن سرخ‌کردنی به مقدار مورد نیاز
نمک و فلفل سیاه به مقدار مورد نیاز
ترشی لیمو برای سرو
نحوه تهیه پلو بلوچی
۱. پیاز‌ها را در مقداری روغن تفت دهید تا کاملا طلایی شوند. سپس گوجه‌فرنگی‌های خردشده، نمک و فلفل سیاه را به آن اضافه کنید و مقداری تفت دهید.
۲. تباهگ پخته‌شده را به پیاز و گوجه‌فرنگی اضافه کنید و نزدیک به ۵ دقیقه با هم تفت دهید.
۳. استفاده از آب گوشت تباهگ برای درست کردن برنج، طعم بسیار خوبی به برنج می‌دهد. برنج را در آب گوشت تباهگ بریزید و مخلوط پیاز و گوشت را نیز به آن بیفزایید. اگر به مقدار بیش‌تری آب برای تهیه پلو نیاز بود، در این مرحله به آن آب جوشیده اضافه کنید.
۴. درب قابلمه را با دمکنی بگذارید و اجازه دهید تا به مدت نیم‌ساعت دم بکشد.
۵. پلو بلوچی شما آماده است. آن را با ترشی لیمو سرو کنید و از طعم آن لذت ببرید.
