چرا با بالا رفتن سن، کمتر می‌خواهیم حقیقت را بدانیم؟_بام وطن

برای مثال، امکان پذیر اخبار ناخوشایند را جستوجو نکنند یا حساب بانکی خود را بازدید نکنند تا از اضطراب و نگرانی مختصر‌زمان دوری کنند. اکنون پژوهشگران اشکار کرده‌اند که دقیقاً در چه مرحله‌ای از زندگی ما مسیر «نادانی خوشایند» را انتخاب می‌کنیم و راحتی را بر روبه رو با عدم قطعیت ترجیح می‌دهیم.

محققان دانشگاه شیکاگو توانسته‌اند سن دقیقی را اشکار کنند که در آن افراد اغاز به اجتناب از اطلاعات می‌کنند. این حرکت که «تاثییر شترمرغ» نام دارد، به این معناست که فرد عمداً از دانستن چیزهایی که امکان پذیر علتاضطراب یا ناراحتی شود، خودداری می‌کند. یقیناً نام این اتفاق به شترمرغ اشاره دارد، اما برخلاف باور عمومی، شترمرغ‌ها واقعاً سر خود را در شن نمی‌برند و این فقط استعاره‌ای برای اجتناب از روبه رو با حقیقت است.

دلنشین این است که این چنین رفتاری زیاد سریعتر از آنچه فکر می‌کنیم در زندگی ظاهر می‌شود. به گزارش نیواطلس، در مجموعه‌ای آزمایش روی ۳۲۰ کودک آمریکایی ۵ تا ۱۰ ساله، اشکار شد که کودکان کوچک‌تر فعالانه به جستوجو کسب اطلاعات بودند، اما از سن هفت سالگی، اگر جواب‌ها گمان تشکیل حس منفی داشتند، کودکان اغاز به اجتناب از اطلاعات کردند.

دکتر رادیکا سانتاناگوپالان، پژوهشگر دانشگاه شیکاگو می‌پرسد: «چرا کودکان این‌قدر کنجکاو می باشند، اما ما به مرور زمان به بزرگسالانی تبدیل می‌شویم که از اطلاعات اجتناب می‌کنیم؟ این گذار دقیقاً چطور اتفاق می‌افتد؟»

پنج علت احتمالی اجتناب از اطلاعات

پژوهشگران در نخستین آزمایش خود پنج علت احتمالی برای حرکت «سر در شن فرو کردن» را بازدید کردند:

اجتناب از احساسات منفی همانند اضطراب یا ناامیدی

اجتناب از اطلاعات منفی درمورد محبوبیت یا لیاقت خود

جلوگیری از به چالش کشیده‌شدن باورها

محافظت از ترجیحات خود

عمل کردن به سود خود، اما به طوری که دیگران آن را خودخواهانه یا خودمحورانه فکر نکنند.

در یکی از سناریوهای آزمایش، کودکان ابتدا باید درمورد شیرینی‌های مورد علاقه و شیرینی‌هایی که کمتر دوست داشتند، فکر می‌کردند. سپس فرصتی به آن‌ها داده شد تا ویدئویی را تماشا کنند که نشان می‌داد هر یک از این شیرینی‌ها چطور می‌تواند برای دندان‌هایشان زیان اور باشد. مقصد این آزمایش بازدید تمایل کودکان به دانستن اطلاعاتی می بود که امکان پذیر خوشایندشان نباشد یا احساسات منفی تشکیل کند.

سانتاناگوپالان می‌گوید: «در حالی که کودکان کوچک‌تر با اشتیاق به جستوجو کسب اطلاعات بودند، کودکان بزرگ‌تر اغاز به اجتناب کردند. برای مثال، آن‌ها نمی‌خواستند بدانند چرا شیرینی مورد علاقه‌شان برایشان زیان اور است، اما مشکلی نداشتند که درمورد زیان های شیرینی‌هایی که کمتر دوست داشتند اطلاعات کسب کنند.»

فضای اخلاقی و اجتناب موثر

یکی دیگر از جنبه‌های دلنشین حرکت اجتناب از اطلاعات، مفهوم «فضای اخلاقی» است. این اتفاق وقتی رخ می‌دهد که افراد برای منافع شخصی خود از دانستن اطلاعات اجتناب می‌کنند؛ اما طوری عمل می‌کنند که دیگران این حرکت را خودخواهانه یا خودمحورانه تشخیص ندهند. به عبارت دیگر، افراد می‌توانند تصمیم بگیرند منافع خود را جستوجو کنند، درحالی‌که انگارً به دیگران نیز دقت دارند و تصمیمشان عادلانه به نظر می‌رسد.

تعداد بسیاری از بزرگسالان زمان روبه رو با شرایط نامطمئن، ترجیح خواهند داد از جستوجو کردن اطلاعات صرف‌نظر کنند.

در آزمایشی دیگر، کودکان در گروه‌های دو نفره قرار گرفتند و با دو سطل برچسب مواجه شدند: یکی تعداد بیشتری برچسب داشت و فرد دیگر پوشیده می بود و تعداد برچسب‌هایش نامشخص می بود. قبل از انتخاب سطل، از آنها پرسیده شد که آیا می‌خواهند بدانند شریکشان چند برچسب دریافت خواهد کرد.

سانتاناگوپالان توضیح می‌دهد: «انسان‌ها تمایل دارند به سود خود عمل کنند، اما هم‌زمان اهمیت بسیاری برای ظاهر منصفانه‌بودن در نظر دیگران قائل می باشند. مفهوم فضای اخلاقی این امکان را فراهم می‌کند که فرد بتواند هم منافع شخصی خود را نگه داری کند و هم طوری حرکت کند که دیگران حس نکنند او خودخواه است.»

در آزمایش، کودکان بزرگ‌تر به‌طور فزاینده‌ای از دانستن تعداد برچسب‌هایی که شریکشان دریافت می‌کرد اجتناب می‌کردند. این کار به آن‌ها امکان می‌داد منافع خود را نگه داری کنند و هم‌زمان حس گناه ناشی از انتخاب سطلی با تعداد نامعلوم برچسب برای شریکشان را توانایی نکنند. به این ترتیب، کودکان یاد گرفتند چطور به سود خود تصمیم بگیرند و هم‌زمان ظاهر منصفانه‌بودن را نگه داری کنند.

اجتناب از اطلاعات و پیامدهای آن

نتایج پژوهش نشان داد که با افزایش سن، کودکان تمایل بیشتری به اجتناب از کسب اطلاعات اشکار می‌کنند، به‌خصوص وقتی که می‌دانند دانستن آن اطلاعات امکان پذیر احساسات منفی همانند اضطراب یا ناامیدی تشکیل کند. با‌این‌حال، یک استثنا نیز وجود داشت: اطلاعات مربوط به لیاقت و کارکرد تحصیلی کودکان.

کودکان حتی وقتی که گمان داشت نتیجه امتحانشان منفی باشد، تمایلی به دوری از کسب این اطلاعات نداشتند. پژوهشگران بر این باورند که علت این استثنا امکان پذیر تأثیر آموزش‌های مدرسه باشد؛ جایی که کودکان یاد می‌گیرند با تلاش و یادگیری می‌توانند توانایی‌ها و توانمندیهای خود را بهبود بخشند و نتیجه منفی فقط قدم کوچکی در مسیر رشد و پیشرفت آنها محسوب می‌شود.

در بزرگسالی، اجتناب از اطلاعات رفتاری رایج است. افراد بعضی اوقات ترجیح خواهند داد از دانستن برخی اطلاعات صرف‌نظر کنند، چون روبه رو با آن‌ها می‌تواند دلهره‌آور باشد، باورها و عقاید دیرینه‌شان را به چالش بکشد یا هراس و اضطراب ناشی از عدم قطعیت تشکیل کند. این نوع اجتناب نه تنها می‌تواند بر زندگی شخصی فرد تأثیر بگذارد، بلکه پیامدهای اجتماعی نیز دارد.

به گفتن مثال، اجتناب از اطلاعات می‌تواند جهت افزایش قطب‌بندی سیاسی شود، به این معنی که افراد دیدگاه‌های خود را بدون دقت به شواهد و اطلاعات ناموافق تحکیم می‌کنند. این چنین می‌تواند علتسرسخت‌تر شدن عقاید شخصی و انعطاف‌ناپذیری ایدئولوژیک شود، به طوری که افراد کمتر آماده شنیدن و فهمیدن دیدگاه‌های متفاوت باشند. نتیجه این روال افت توانایی جامعه در او مباحثه، مذاکره و تفاهم است و امکان پذیر اختلافات اجتماعی و فرهنگی را تشدید کند.

پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که ابتدا دلایل اجتناب از اطلاعات سودمند را شناسایی و به جای فرار از آن‌ها، قیمت و اهمیت این دانش را فهمیدن کنیم و آن را به گفتن اطلاعاتی با منفعت طویل مدت ببینیم. دکتر سانتاناگوپالان توضیح می‌دهد: «انسان‌ها تمایل دارند عدم قطعیت را رفع کنند، اما هنگامی حل این عدم قطعیت تهدیدآمیز به نظر برسد، امکان پذیر به اجتناب روی بیاورند. یادگیری تحمل و حتی پذیرفتن بخشی از عدم قطعیت می‌تواند به ما پشتیبانی کند از افتادن در دام اجتناب از اطلاعات جلوگیری کنیم و تصمیمات آگاهانه‌تری بگیریم.»