جوش‌های پوستی در اشکال مختلفی ظاهر می‌شوند. جوش‌های سرسیاه شامل نقاط سیاه ریز در منافذ پوست هستند. جوش‌های سرسفید به صورت برجستگی‌های سفید یا گوشتی‌رنگ نمایان می‌شوند. پاپول‌ها یا سفت‌دانه‌ها زمانی شکل می‌گیرند که چربی، باک‌تری‌ها و سلول‌های مرده به عمق پوست نفوذ کنند. پوستول‌ها یا جوش‌های چرکی شبیه پاپول‌ها هستند اما حاوی ماده زردرنگ می‌باشند. ندول‌ها و کیست‌ها یا جوش‌های بسیار عمیق، لک‌هایی با نفوذ عمیق هستند که می‌توانند باعث زخم شدن پوست شوند.
علل بروز جوش‌ها
عوامل مختلفی در بروز آکنه نقش دارند. برخی علل مستقیما با پوست و نحوه مراقبت از آن مرتبط‌اند، برخی به بهداشت و سلامت بدن مربوط می‌شوند و برخی نیز به سبک زندگی افراد بستگی دارد.
محصولات آرایشی و مراقبت از پوست و مو
برخی از محصولات آرایشی، مراقبت از پوست و مو می‌توانند باعث بروز آکنه شوند. این نوع آکنه‌ها معمولا به صورت برجستگی‌های ریز روی گونه‌ها، چانه یا پیشانی ظاهر شده و بیش‌تر شامل جوش‌های سرسفید می‌شوند. جوش‌ها حتی چند ماه پس از مصرف مواد آرایشی ممکن است نمایان شوند که تشخیص علت را دشوار می‌کند. استفاده از لوازم آرایشی برای پنهان کردن آکنه‌ها می‌تواند وضعیت را بدتر کند.
ضدآفتاب‌ها
اگرچه استفاده از کرم‌های ضد‌آفتاب برای پوست ضروری است، اما برخی از آن‌ها می‌توانند باعث بروز جوش شوند. در انتخاب ضد‌آفتاب باید به برچسب اس‌پی‌اف، عدم عطر، حاوی روی یا اسید لاکتیک یا چای سفید، و بافت سبک و بدون روغن توجه کرد.
رشد موه‌ای زائد صورت
آکنه ریش در اطراف موه‌ای صورت بروز می‌کند زیرا ریشه مو چربی، سلول‌های مرده و باک‌تری‌های اطراف را به دام می‌اندازد و تمیز کردن پوست زیرین را دشوار می‌سازد. از بین بردن موه‌ای زائد در این مواقع می‌تواند منجر به تشکیل آکنه شود.
مواد شیمیایی در لباس
مواد شوینده حاوی مواد شیمیایی می‌توانند باعث تحریک پوست یا واکنش‌های آلرژیک شوند که به آن درماتیت تماسی می‌گویند.
کندن جوش‌ها
کندن پوست روی آکنه باعث بدتر شدن آن شده و می‌تواند لک یا زخم همیشگی ایجاد کند. اگر نمی‌توانید از این عادت پرهیز کنید، با پزشک مشورت کنید.
تماس طولانی و اصطکاک پوست
تماس طولانی پوست با عوامل خارجی می‌تواند منجر به بروز آکنه شود. آلودگی، گرما و عرق از طریق تماس با گوشی موبایل به پوست منتقل می‌شود. سربند، کلاه، لباس‌های تنگ و ماسک صورت نیز از این عوامل هستند. در طول همه‌گیری کووید-۱۹ بسیاری از افراد دچار آکنه ناشی از ماسک شدند.
تغییرات هورمونی
هورمون‌ها و تغییرات هورمونی از عوامل اصلی تشکیل آکنه هستند. اگرچه هورمون‌های دوران نوجوانی معروف‌ترین عامل هستند، اما تغییرات هورمونی در سنین بالا‌تر نیز می‌تواند باعث آکنه شود. آکنه هورمونی به دوران عادت ماهانه، سه ماه اول بارداری و یائسگی نیز مربوط می‌شود.
استرس
استرس سطح هورمون‌ها را تغییر داده و از بروز آکنه پشتیبانی می‌کند. کورتیزول هورمون مهم استرس است که سیستم ایمنی را ضعیف کرده و باعث الت‌هاب در پوست می‌شود.
ژنتیک
عوامل ژنتیکی در بروز آکنه نقش دارند. اگر هر دو والدین آکنه داشته باشند، احتمال بروز آکنه در فرزندان بیش‌تر است و در دوران نوجوانی شدید‌تر یا در بزرگسالی ممکن است بروز یابد.
داروها
برخی داروها، به ویژه آن‌هایی که حاوی هورمون هستند، در تشکیل آکنه نقش دارند. دارو‌های پیشگیری از بارداری، تستوس‌ترون و تیروئید از این موارد هستند.
بیماری‌های متابولیک
بیماری‌هایی نظیر چاقی، دیابت، فشار خون بالا و کلس‌ترول بالا می‌توانند عامل تشکیل یا تشدید آکنه باشند. اختلال غدد درون‌ریز، دوره‌های نامنظم عادت ماهانه و تغییرات سریع وزن نیز بی‌تاثیر نیستند.
سیگار کشیدن
سیگار کشیدن می‌تواند تغییراتی در پوست ایجاد کند که شکل‌گیری روغن‌های طبیعی را تغییر می‌دهد. این آکنه‌ها در برخی زنان به صورت جوش‌های بزرگ و کیست‌مانند در سراسر بدن نمایان می‌شود.
رژیم غذایی
پژوهش‌ها نشان می‌دهد رژیم غذایی تأثیر مستقیم در تشکیل یا تشدید آکنه دارد. مصرف مواد شیرین، شیر و فرا‌ورده‌های لبنی، غلات تصفیه‌شده، گوشت قرمز، چربی‌های اشباع‌شده و پروتئین تخم‌مرغ آکنه را تشدید می‌کنند. این مواد باعث الت‌هاب و تولید بیش از حد روغن شده و رشد باک‌تری‌ها را تسهیل می‌کنند. آب‌دار ماندن پوست و آب‌رسانی به آن اهمیت زیادی دارد.
شکلات
کارشناسان معتقدند شکلات به‌خودی‌خود باعث آکنه نمی‌شود، بلکه مواد افزوده شده به آن مانند شیر و شکر عامل بروز آکنه هستند.
عادت‌های خواب
خواب نامناسب باعث الت‌هاب پوست می‌شود که عامل شناخته‌شده آکنه است. خواب ناکافی با بسیاری از بیماری‌های الت‌هابی بدن مرتبط است.
فعالیت‌های باعث تعریق
ورزش، حضور در هوای گرم و کار در محیط گرم باعث تعریق زیاد و مسدود شدن منافذ پوست و در نتیجه بروز آکنه می‌شوند.
مسافرت
مسافرت و جابه‌جایی‌های طولانی می‌تواند باعث بروز یا تشدید آکنه شود. هوای خشک هواپیما‌ها باعث تولید بیش از حد چربی در پوست خشک می‌شود. در سفر نیز ممکن است با خواب نامناسب، پرواززدگی، غذا‌های ناسالم و استرس روبرو شوید که همه در بروز آکنه دخیل هستند.
راهکار‌های درمان آکنه
با توجه به نوع و شدت جوش، می‌توان از روش‌های درمانی مختلف استفاده کرد از شستشو با بنزوئیل پراکسید برای از بین بردن باک‌تری‌های عامل آکنه تا دارو‌های موضعی رتینوئید برای باز کردن منافذ پوست. اگر با این روش‌ها نتیجه مطلوب حاصل نشد، مراجعه به پزشک متخصص توصیه می‌شود.
در استفاده از لوازم آرایشی و مراقبتی بهتر است از محصولاتی استفاده کنید که پوست را تحریک نمی‌کنند. برس‌ها و پده‌ای مخصوص صورت را همیشه تمیز نگه دارید. صورت را دو بار در روز با پاک‌کننده ملایم بشویید و پس از تعریق زیاد نیز پوست را تمیز کنید. رژیم غذایی سالم در درمان یا کاهش آکنه‌ها موثر است.
توصیه‌های کارشناسان برای محدود کردن مواد غذایی
قند و مواد غذایی با شاخص گلیسمی بالا، شیر و فرا‌ورده‌های لبنی، چربی‌های اشباع‌شده، غلات صبحانه حاوی شکر و فست‌فود (غذا‌های آماده رستورانی) باید محدود شوند. کارشناسان پیشن‌هاد می‌کنند آب زیاد بنوشید، اسید‌های چرب امگا ۳ از طریق غذا یا مکمل‌ها دریافت کنید و میوه و سبزیجات به‌وفور مصرف کنید.
