سلامتی

پائولا مارانتز کوهن: گفت‌وگوی خوب ترکیبی از نظر، احساس و حقیقت است که دل‌ها را می‌بندد

نویسنده و منتقد ادبی پائولا مارانتز کوهن در مقاله‌ای تحلیلی به بررسی ماهیت و اهمیت گفت‌وگوی خوب پرداخته و آن را فعالیتی توصیف کرده که از ترکیب نظرات، احساسات، حقایق و مفاهیم در فضایی آکنده از حسن‌نیت متولد می‌شود. کوهن معتقد است گفت‌وگوی خوب نه تنها بینش‌افزا و احترام‌آمیز است، بلکه منبع مسرت، آرام‌سازی ذهن، گشودن دره‌ای قلب و برقراری ارتباط اصیل با دیگران محسوب می‌شود.

ریشه‌های علاقه به گفت‌وگو در بافت خانواده

کوهن ریشه علاقه عمیق خود به گفت‌وگو را در محیط خانواده‌ی کودکی‌اش جستجو می‌کند. پدر و مادرش افراد پرسروصدا و خودرأی بودند که مدام سخن یکدیگر را قطع کرده و بحث و دعوا می‌کردند. اگرچه چنین فضایی می‌تواند باعث کم‌سخنی کودکان شود، اما برای کوهن این محیط محرک و مهیج بود و خانه را به مکانی دلپذیر تبدیل می‌کرد.

مادر کوهن، معلم زبان فرا‌نسوی دبیرستان، سلطان یک‌تاز گفت‌وگو بر میز شام بود و لحظه‌ها را با داستان‌های شیطنت‌های دانش‌آموزان، لغزش‌های زبانی و راز‌های همکاران به نمایشی مفرح و سرگرم‌کننده تبدیل می‌کرد. این تجربه باعث شد کوهن از صاحب‌منصبان شکاک و بدبین شود، اما در عین حال هنر روایات زنده و جذاب را از مادرش آموخت.

در مقابل، پدرش با حکم تحصیلات و شغل علمی، ذهنی منطقی و منفصل از احساسات داشت و ترجیح می‌داد درباره ایده‌ها و مفاهیم گفت‌وگو کند. او درباره هر موضوعی نظریه‌پردازی می‌کرد چرا مردم به خدا باور دارند، نقش تبلیغات، علایق زنان و غیره. شراکت در ایده‌پردازی با پدر، تجربه‌ای عمیقا پیونددهنده بود که ایده‌پردازی را برای کوهن دلنشین و آکنده از حس کرد.

گفت‌وگو به عنوان ابزار فرا‌تر رفتن از خود

کوهن می‌نویسد خانواده ما در عشق به مباحثه استثنایی بودند، اما همه ما نحوه سخن‌گفتن را از فضای خانوادگی یاد می‌گیریم. زبان در خانواده آموخته شده، جایگاه ما را مستحکم می‌سازد اما به ما اجازه می‌دهد فرا‌تر از آن برویم و با افراد متفاوت از خودمان ارتباط برقرار کنیم.

این عشق مادام‌العمر به مباحثه، کوهن را به تفکر روان‌شناختی و فلسفی درباره گفت‌وگو سوق داد یک گفت‌وگوی خوب چگونه شکل می‌گیرد؟ مباحثه چه نقشی در تاریخ داشته؟ و چگونه می‌تواند وجوه‌ی از اجتماع پاره‌پاره کنونی را بهبود بخشد؟

ریشه‌های روان‌کاوی و سخن‌گویید درمانی

زیگموند فروید، پدر روان‌کاوی، روش درمانی خود را بر پایه سخن‌گویید درمانی بنا نهاد. او دریافت که اگر بیماران بدون بازداری سخن بگویند و تداعی آزاد کنند، منشأ مشکلات و درمان خود را آشکار می‌کنند. اگرچه بسیاری از نظریات فروید رد شده‌اند، اما سخن‌گویید درمانی برای اضطراب و مشکلات روانی همچنان پابرجاست.

کوهن مفهوم انتقال در روان‌کاوی را به عنوان ابزاری برای درک ماهیت گفت‌وگو مورد توجه قرار می‌دهد. بیماران احساس عشق به درمانگر را تجربه می‌کردند که فروید آن را تکرار احساسات قبلی نسبت به والدین می‌دانست. کوهن معتقد است این ایده مربوط به درک ما از گفت‌وگو به عنوان فعالیتی برای وصل‌شدن به دیگران است، و نوعی محبت عمیق همیشه بخشی از گفت‌وگوی خوب می‌باشد.

می‌ل، بی‌پایان بودن گفت‌وگو و پذیرش تفاوت

علاوه بر محبت، میل عنصر دیگر مرکزی در اندیشه فروید است که در گفت‌وگو نمود می‌یابد. برخلاف رابطه جنسی که به کمال می‌رسد و پایان دارد، گفت‌وگو پایانی ندارد و تنها به ضرورت قراردادی متوقف می‌شود. دوستی‌ها پس از یک گفت‌وگوی خوب هرگز تمام نمی‌شوند، بلکه قوام می‌یابند و پایدار‌تر می‌شوند.

کوهن تأکید می‌کند که در عمق گفت‌وگوی خوب، خویشتن آرزومند ما در جستجوی ارضای میل است. ما می‌خواهیم خالیتی را با آمیختن با فرد دیگر پر کنیم که از موقعیت، بعد و تجربیات متفاوتی می‌آید. پذیرش این تفاوت، پایه‌ی گفت‌وگوی خوب است.

گفت‌وگو به عنوان تمرین در برابر قطعیت و ترس

مباحثه به ما امکان می‌دهد تا با ترس انسانی از چیز‌های غیر‌منتظره و متغیر مقابله کنیم. گفت‌وگو با دیگران، تمرین عدم قطعیت، بلاتکلیفی، بداهه‌بودن و آزمون و خطا در محیطی امن است. گفت‌وگوی مداوم با دوستی که مخالفتی می‌ورزد، بهترین پادزهر قطعیت محسوب می‌شود.

کوهن با استناد به رمان شاهین مالت اثر داشیل همت، می‌نویسد سخن‌گفتن کاری است که نمی‌توانی خردمندانه انجامش دهی، مگر اینکه عملا به تمرین آن ادامه دهی. بهترین تمرین برای بهبود گفت‌وگو، خواندن آثار نویسندگانی است که نوشتارشان مظهر گفت‌وگوی خوب است.

تاریخچه گفت‌وگو از سیسرو تا دیل کارنگی

مارکوس تولیوس سیسرو، وکیل و سخنور روم باستان، می‌نوشت چه چیزی می‌تواند لذت‌بخش‌تر از این باشد که تو فردی را داشته باشی که بتوانی همه چیز را با همان اطمینان کامل که به خودت داری به او بگویی؟ قرن‌ها بعد، می‌شل دو مونتنی در جستار در باب هنر مباحثه این تفکر را بسط داد و حتی گفت اگر ناچار به انتخاب باشم، فکر می‌کنم به ازدست‌دادن قوای بینایی رضایت‌دارم تا قوای شنوایی و گفتاری.

قرن هجدهم عصر پرشکوه مباحثه بود. سموئل جانسون، جاناتان سویفت، دیوید هیوم و دیگران در باشگاه ادبی لندن گرد می‌آمدند. در قرن نوزدهم، کتاب‌های آداب‌دانی با عناوینی مانند منش مردان و آداب معاشرت راهنمایی‌هایی برای گفت‌وگو ارائه می‌دادند.

قرن بیستم شاهد ظهور دیل کارنگی بود که با کتاب چطور دوستان به دست آوریم و بر مردم تأثیر بگذاریم (۱۹۳۶) یک صنعت خودارتقا را متولد کرد. کارنگی آموزش‌هایی را برای جاه‌طلبانی که دیگران را نردبان ترقی می‌دانستند، تدوین کرد و امپراتوری آموزشی گسترده‌ای برپا داشت.

هنر گفت‌وگو و راز فرا‌موش کردن خود

کوهن به کتاب هنر مکالمه اثر می‌لتون رایت (۱۹۳۶) اشاره می‌کند که حاوی دستورالعمل‌هایی برای حاضرجوابی، چرب‌زبانی و نحوه بیرون کشیدن استعداد‌های طرف مقابل است. رایت در پایان کتاب درس‌های قبلی خود را نقض می‌کند اگر بتوانی خودت را فرا‌موش کنی، آنگاه عمیق‌ترین راز هنر گفت‌وگوی خوب را آموخته‌ای. باقی همه مربوط به تکنیک است.

کوهن این تناقض را دلنشین می‌یابد می‌توان با تکنیک‌های گوش دادن، آغاز گفت‌وگو و راحت کردن طرف مقابل، مکالمه را بهتر کرد، اما راز اصلی یعنی فرا‌موش کردن خود، قابل آموزش نیست. این همان تنگنای در لحظه باش در روان‌شناسی است که در تضاد با اصل معنایی خود قرار دارد.

شجاعت در گفت‌وگو با مخالفان و لذت خلاقیت

کوهن تأکید می‌کند که برای راه‌انداختن گفت‌وگوی خوب، نیاز به هوش‌مندی و پشتکار داریم، نه اینکه دیگران را به دلیل اختلاف در سیاست، مذهب یا ارزش‌ها خط بزنیم. واکاوی و شراکت با روحیه بالا می‌تواند الگو‌های فکری سفت و سخت را بشکند و دید انعطاف‌پذیر‌تری به ارمغان بیاورد.

بیش‌تر ما از گفت‌وگو درباره موضوعات مهم با مخالفان و از گفت‌وگو درباره مرگ و سوگواری می‌ترسیم، در حالی که این گفت‌وگو‌ها در سطح نهان، همان چیزی است که هر دو طرف به شدت خوا‌هان آن‌اند.

گفت‌وگو ورزش دو نفره و کشف مداوم خود

کوهن نتیجه می‌گیرد که در مباحثه لذت خلاقیت نهفته است. اگر نوشتن و نطق را بتوان با مجسمه‌سازی مقایسه کرد، گفت‌وگو همانند ورزش دو یا چند نفره است که با پارامتر‌های خاص پیش می‌رود اما قابل پیش‌بینی نیست. کلمات در گفت‌وگو در انتظار جواب طرف مقابل می‌مانند و سپس به جریان می‌آیند، و این است که گفت‌وگو را به تجربه‌ای بداهه تبدیل می‌کند.

هرچه آدم بیش‌تر سخن بگوید و با افراد متنوع‌تر گفت‌وگو کند، در آن بهتر شده و لذت بیش‌تری می‌برد. از آنجا که گفت‌وگو ذاتا بداهه است، همیشه وجوه نو و غیر‌منتظره از خود شخص را آشکار می‌سازد. با گذشت زمان، ما وجوه‌ی از دیگران را در خودمان ادغام می‌کنیم.

در یک گفت‌وگوی خوب و مؤثر، گاهی سخت است که به یاد بیاوریم چه کسی چه حرفی زده – حتی وقتی طرفین در نگاه به مسائل بسیار متفاوت باشند. مباحثه هم کارکرد و هم استعاره‌ای از زندگی ماست ما همیشه در پی برآوردن نیازی هستیم که هرگز به طور کامل برآورده نمی‌شود، اما در مسیر جستجوی آن، برخورد‌هایی توأم با لذت و رضایت نصیبمان می‌شود. در گفت‌وگوی خوب، همیشه چیزی باقی می‌ماند، چیزی واکاوی‌نشده و حل‌نشده، و به همین دلیل است که ما باز هم آن را می‌طلبیم.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا