شهباز شریف در آستانه سفر دو جانبه به مسکو و تهران برای مذاکرات استراتژیک

به گزارش بام وطن نخستوزیر پاکستان شهباز شریف در روزهای آینده به سفر مهمی به دو قدرت منطقهای یعنی روسیه و ایران روی خواهد آورد که میتواند معادلات تجاری و امنیتی جنوب آسیا را تحت تأثیر قرار دهد. این حرکت دیپلماتیک در زمانی صورت میگیرد که اسلامآباد در پی تنوعدهی به شراکتهای بینالمللی خود است.
منابع آگاه در تنواختی پاکستان روز یکشنبه فاش کردند که شریف به دعوت رسمی ولادیمیر پوتین رئیسجمهور فدراسیون روسیه تا دوم دسامبر در پایتخت مسکو میماند. برنامههای این بخش از سفر شامل جلسات سطح بالا با مقامات ارشد روس، حضور در یک مجتمع تجاری و اقتصادی و مباحثات جامع در چهار محور حیاتی تجارت دوجانبه، همکاریهای انرژی، روابط دفاعی و احیای مجتمع فولاد پاکستان است. مجتمع فولاد که سالها در حالت بیکاری و ناکارآمدی به سر میبرد، اکنون به عنوان یکی از نمادهای همکاری صنعتی دو کشور درصدر اولویتها قرار گرفته است.
این سفر از منظر جغرافیای سیاسی پیامدهای فراتر از دوجانبه دارد؛ روسیه در پی تقویت نفوذ در آسیای جنوبی است و پاکستان به دنبال کاهش وابستگی به مسیرهای سنتی تأمین انرژی و تسلیحات. همزمان، تداخل منافع در شمال اقیانوس هند و آبهای آزاد، هر دو طرف را به سمت هم سوق داده است. مذاکرات انرژی میتواند شامل صادرات نفت و گاز روسی به پاکستان، سرمایهگذاری در لولهکشیها و توسعه نیروگاههای مشترک باشد که اگر محقق شود، تعادل انرژی در منطقه را دگرگون میکند.
فاصله زمانی کوتاه بین پایان اقامت در مسکو و ورود به تهران نشاندهنده جدیت پاکستان در پیشبرد دیپلماتی پرسرعت و چندجانبه است. روز سوم دسامبر که مصادف با دوازدهم آذر است، شریف برای شرکت در هجدهمین اجلاس سازمان همکاری اقتصادی (اکو) به ایران خواهد رفت. این اجلاس که در تهران برگزار میشود، برای گفتگوهای دوجانبه جداگانه با رهبران ایرانی فراهم میآورد. مباحثات با مقامات تهران پیشبینی میشود بر سه محور ترانزیت و مسیریابی کالایی، امنیت مرزها و استثمار در حوزههای نفت، گاز و برق متمرکز باشد.
پاکستان در سالهای اخیر با چالشهای اقتصادی ساختاری، تورم بالا و فشارهای بینالمللی روبرو بوده است. در این بافت، سفر شریف به دو همسایه قدرتمند شمال و غرب، تلاشی است برای باز کردن درهای جدید سرمایهگذاری و کاهش کاستیهای بودجهای از طریق قراردادهای بلندمدت. تجربههای گذشته نشان میدهد که توافقات امضاشده در چنین سفرهایی، اغلب با کندی در اجرا روبرو میشوند؛ بنابراین، مکانیزمهای پیگیری و کمیتههای مشترکی که در این دور مذاکرات تشکیل شوند، تعیینکننده نتایج واقعی خواهند بود.
ایران و روسیه هر دو تحت ریمهای غربی قرار دارند و این واقعیت، الأرضية برای همسوگیری در دور زدن محدودیتهای بانکی، حملونقل و انتقال تکنولوژی را فراهم آورده است. پاکستان میتواند به عنوان پل ارتباطی بین این دو قدرت و آسیای جنوبی، نقش محوری ایفا کند. افزایش حجم مبادلات با روپلی، یوان یا روپیه به جای دلار، یکی از گزینههای جدی روی میز مذاکره است که میتواند الگوی جدیدی برای تجارت منطقهای ترسیم نماید.
سازمان اکو که ایران، پاکستان و ترکیه اعضای بنیانگذار آن هستند، پتانسیل تبدیل شدن به بلوک اقتصادی مؤثر را دارد، اما بیکفایتیهای ساختاری و عدم اراده سیاسی، مانع تحقق اهداف آن شده است. حضور شریف در اجلاس تهران، فرصتست برای احیای مکانیزمهای گیر افتاده، ویژه در حوزه راهآهن ترانزیت ایتی، راهبند شمال-جنوب و یکپارچهسازی گمرکی. اگر این مذاکرات به نتایج عینی منجر شود، میتوان امیدوار بود که مسیر جدیدی برای همکاری سه جانبه ایران-پاکستان-ترکیه گشوده شود.

