راهنمای کامل روزهداری برای مادران شیرده شرایط، تغذیه و هشدارهای حیاتی, مژگان مظلوم، مربی کشوری مشاور شیردهی و عضو انجمن علمی ترویج تغذیه با شیر مادر ایران، در گفتگو با بام وطن به بررسی شرایط روزهداری مادران در ماه رمضان و ên tắcهای تغذیه صحیح در دوران شیردهی پرداخت. ایشان مادران شیرده را بر اساس سن فرزندان خود به سه دسته اصلی تقسیم کرده و برای هر گروه توصیههای تخصصی ارائه داده است.
تقسیمبندی مادران شیرده بر اساس سن کودک گروه اول مادران دارای نوزاد زیر ۶ ماه بر اساس توصیههای روز جهانی و منابع علمی معتبر، نوزادان تا پایان ماه ششم باید به طور انحصاری با شیر مادر تغذیه شوند. در این دوره شیر مادر به تنهایی تمام نیازهای تغذیهای کودک را تامین میکند.
اصل تغذیه و افزایش وزن کودک همچنان بر عهده شیر مادر است و تغذیه مکمل تنها در کنار شیر مادر و در درجه دوم نقش دارد.
به همین دلیل به این مادران نیز پیشنهاد میشود روزه نگیرند. با این حال، اگر مادری در این گروه اصرار به روزهداری داشته باشد، تشکیل شیر بالایی داشته باشد و از نظر جسمانی شرایط مساعدی داشته باشد، میتواند با احتیاط روزه بگیرد. شرط اساسی آن است که هیچ آسیبی به کودک نرسد.
در صورت مشاهده علائمی نظیر کاهش ترشح شیر، بیقراری یا گرسنگی بیش از پیش در کودک و مهمتر از همه اختلال در روند افزایش وزن، باید بلافاصله از روزه إفطار کرد. گروه سوم مادران دارای کودک ۱ تا ۲ سال از آنجا که در این سن غذای اصلی کودک، غذاهای خانوادگی است و شیر مادر در درجه دوم قرار میگیرد، این مادران بدون مانع میتوانند روزه بگیرند.
اصول تغذیه مادران شیرده در ماه رمضان مظلوم تأکید کرد که مادران شیرده نسبت به دوران قبل از بارداری، نیاز به کالری روزانه بیشتری دارند و باید از دریافت تمام ویتامینها و املاح به میزان کافی اطمینان حاصل کنند. ایشان به اعتدال و تناسب در مصرف از تمام گروههای غذایی اشاره کرد و از پرخوری هشدار داد، چرا که پرخوری نه تنها باعث افزایش ترشح شیر نمیشود، بلکه چاقی و مشکلات ناشی از آن را برای مادر به همراه میآورد.
ترکیب انرژی پیشنهادی برای مادران شیرده به شرح زیر است حدود ۵۵ درصد انرژی از مواد قندی (نان، غلات، حبوبات) حدود ۱۵ درصد از مواد پروتئینی (گوشت، تخممرغ، لبنیات، حبوبات) حدود ۳۰ درصد از مواد چربی بهترین روش اطمینان از تغذیه متعادل، استفاده روزانه از پنج گروه غذایی اصلی شامل نان و غلات، میوهها، سبزیجات، شیر و لبنیات، گوشت و جانشینهای آن (تخممرغ، حبوبات، مغزات و دانهها) میباشد.
خطرات گرسنهماندن طولانیمدت در دوران شیردهی مشاور شیردهی به عواقب منفی گرسنهماندن طولانیمدت اشاره کرد این موضوع منجر به تحلیل انرژی، خستگی، افت هورمونهای ترشح شیر و در نهایت کاهش شیر در پستان میشود.
همچنین وجود مواد کتون در خون (که باعث بوی خاص از دهان میشود) میتواند از طریق شیر به بدن کودک نفوذ کرده و بر سلامت او تأثیر منفی بگذارد. مکملهای غذایی جایگزین تغذیه طبیعی نیستند مظلوم تصریح کرد که بهترین منبع ویتامینها و املاح، غذاهای طبیعی هستند. با این حال، برخی مواد غذایی در شیر مادر مستقیماً به تغذیه مادر وابسته هستند (مانند ویتامینها و ید).
اگر مادر تغذیه کامل نداشته باشد، رژیم گیاهخوار سختگیرانه داشته باشد یا از قبل دچار کمبود ویتامین بوده، ملزم است تحت نظر پزشک یا مشاور شیردهی مجرب از مکملهای مناسب استفاده کند. پیشنهادهای عملی برای سحری و افطار مادران روزهدار شیرده برای مدیریت بهتر انرژی در طول روز، پیشنهادات زیر ارائه شده است برنج را به صورت کته یا دمی و در کنار حبوبات در سحری مصرف کنید.
به طور روزانه از سبزیجات تازه استفاده کنید؛ سبزیها هضم نشاسته را کند کرده، قند خون را پایدار نگه میدارند و حس ضعف را کاهش میدهند. مادران شیرده روزهدار نیاز به حدود ۴۰۰ کیلوکالری انرژی بیشتر از قبل از بارداری دارند. این انرژی باید به صورت تقسیمبندی شده در وعدههای سحری، افطار و میانوعدهها تامین شود. به شدت از پرخوری پرهیز کنید و به طور مداوم بر مقدار تشکیل شیر و سلامت کودک نظارت داشته باشید.
