دانشمندان از خطر بی‌سابقه باکتریهای آینه‌ای هشدار دادند: غولی که نباید از بطری بیرون بیاید
دانشمندان برجسته در حوزه‌های ایمنی‌شناسی، زیست‌شناسی تکاملی، امنیت زیستی و علوم سیاره‌ای در یک گزارش مشترک هشدار داده‌اند که تحقیقات روی باکتریهای آینه‌ای می‌تواند عواقب فاجعه‌بار و بی‌سابقه‌ای برای حیات روی زمین داشته باشد. این گزارش که بر پایه یک مطالعه فنی ۳۰۰ صفحه‌ای تدوین شده، اخیرا در نشریه علمی معتبر ساینس منتشر شده است.
باکتریهای آینه‌ای چیستند؟
باکتریهای آینه‌ای موجوداتی زنده در زیست‌شناسی مصنوعی هستند که در ساختار مولکولی‌شان، شکل مواد طبیعی را به صورت معکوس دارند. در این باک‌تری‌ها، مولکول‌های حیاتی همانند دی‌ان‌ای و پروتئین‌ها در جهت‌گیری فضایی خود به شکل آینه‌ای قرار می‌گیرند. برای مثال مولکول‌های دی‌ان‌ای به طور طبیعی مانند دست چپ و راست هستند که معکوس یکدیگرند، اما در این موجودات مصنوعی این ساختار‌ها به طور کامل وارونه می‌شوند.
سیستم ایمنی قادر به شناسایی آن‌ها نیست
در نتیجه این موجودات با موجودات طبیعی کاملا متفاوت خواهند بود و سیستم‌های زیستی معمول، از جمله سیستم ایمنی، نخواهند توانست آن‌ها را شناسایی یا با آن‌ها مقابله کنند. سیستم ایمنی برای شناسایی باکتریهای مهاجم به شکل مولکولی خاصی وابسته است و اگر این اشکال به حالت آینه‌ای تبدیل شوند، سیستم‌های دفاعی ایمنی دچار ناکامی می‌شوند.
دانشمندان عمیقا دلواپس‌اند
جاناتان جونز، یکی از نویسندگان گزارش و دانشمند آزمایشگاه سینزبری در بریتانیا، گفت این غولی است که نباید از بطری بیرون بیاید. گمان وقوع خطر کم است، اما عواقب آن می‌تواند واقعا فاجعه‌بار باشد. محققان در مقاله خود آورده‌اند که تحت تأثیر کنجکاوی و کاربرد‌های احتمالی، برخی محققان آغاز به کار روی تشکیل موجوداتی کرده‌اند که کاملا از مولکول‌های زیستی آینه‌ای ساخته شده‌اند و این یک انحراف اساسی از حیات است که نیاز به بازدید دقیق‌تر دارد.
دعوت به توقف مالی و تحقیقاتی
دانشمندان می‌گویند تا وقتی که شواهد قانع‌کننده‌ای مبنی بر بی‌خطر بودن این موجودات ارائه نشده است، تحقیقاتی که مقصد آن تشکیل باکتریهای آینه‌ای می‌باشد نباید مجاز اعلام شوند و فراهم‌کنندگان مالی نیز باید حمایت از این تحقیقات را متوقف کنند. گزارش می‌گوید که تشکیل حیات آینه‌ای بخشی از تلاش‌های چندین آزمایشگاه و فراهم‌کنندگان مالی بزرگ برای فهمیدن بهتر حیات و گسترش دارو‌ها و درمان‌های تازه است.
چالش‌های فنی و دیدگاه مخالف
با این حال، تام الیس، استاد مهندسی ژنوم مصنوعی در امپریال کالج لندن، می‌گوید که این گفت‌وگو‌ها تا این مدت علم تخیلی بوده‌اند و نه حقیقت علمی. او با اشاره به اینکه محققان بیش از یک دهه تلاش کرده‌اند تا حیات مصنوعی را با مولکول‌های غیر‌آینه‌ای بسازند، اما همچنان فاصله زیادی با ساخت سلول‌های خودپای‌دار دارند، گفت سختی این کار همانند تلاش برای فرود بر مریخ است و سپس سخن بگویید در مورد سفر به ستاره‌ها و کهکشان‌های دیگر.
سناریوی خطرناک در اکوسیستم‌ها
در گزارش آمده است ما نمی‌توانیم سناریویی را رد کنیم که در آن یک باک‌تری آینه‌ای به گونه‌ای مهاجم در اکوسیستم‌های گوناگون ظاهر شده و عفونت‌های مرگباری را در انسان‌ها، حیوانات و گیا‌هان تشکیل دهد. جاناتان جونز، متخصص سیستم ایمنی گیا‌هان، با بیان اینکه تشخیص این باک‌تری‌ها در گیا‌هان نیز بسیار دشوار خواهد بود، افزود حتی اگر در ابتدا رشد خوبی نداشته باشند، جهش‌ها در عمل خواهد شد و چیزی ظاهر خواهد شد که رشد بهتری دارد. این روال تکامل است.
