مطالعه جدید مصرف روزانه یک تا دو واحد الکل معادل چند سال پیری مغز است, تحقیقات گستردهای که با تحلیل اسکنهای مغزی هزاران نفر انجام شده، نتایج نگرانکنندهای درباره تأثیر مصرف الکل بر ساختار مغز آشکار کرده است. این مطالعه نشان میدهد که حتی مصرف مقادیر متوسط الکل نیز میتواند به کاهش قابلتوجهی در حجم مغز منجر شود که معادل چندین سال پیری طبیعی است.
تحلیل بزرگترین بانک داده مغزی جهان گروهی از محققان دانشگاه پنسیلوانیا در سال ۲۰۲۲، دادههای مغزی ۳۶ هزار و ۶۷۸ مشارکت در زیستبانک بریتانیا (UK ) را مورد بررسی قرار دادند. این بانک اطلاعاتی، بزرگترین مجموعه اسکنهای MRI با کیفیت بالا از مغز انسان در جهان محسوب میشود.
محققان با کنترل متغیرهایی چون سن، جنس، قد، حالت سیگار کشیدن و شرایط اجتماعی-اقتصادمی، توانستند رابطه مستقیم مصرف الکل با تغییرات ساختاری مغز را با دقت بالا سنجند. هر واحد الکل چقدر مغز را پیر میکند؟
یافتههای کلیدی این پژوهش که در مجله منتشر شده، نشاندهنده یک رابطه غیرخطی و تصاعدی است از صفر به یک واحد در روز تقریبا معادل ۶ ماه پیری مغز از یک به دو واحد در روز تقریبا معادل ۲ سال پیری مغز از دو به سه واحد در روز تقریبا معادل ۳.۵ سال پیری مغز مصرف چهار واحد یا بیشتر روزانه معادل ۱۰ سال پیری کامل مغز در مقایسه با غیرم مصرفکنندگان رمی داویت، از محققان اصلی این مطالعه، تأکید میکند که تأثیر الکل بر مغز به صورت تصاعدی است؛ یعنی هر نوشیدنی اضافه در روز، آسیب بیشتری نسبت به نوشیدنی قبلی وارد میکند.
کدام نواحی مغز تحت تأثیر قرار میگیرند؟ کاهش حجم مغز ناشی از الکل، به طور کلی و همچنین در نواحی خاصی شامل ماده خاکستری (حاوی بدنههای عصبی) و ریزساختارهای ماده سفید (مسئول ارتباط بین نواحی مغز) مشاهده شده است. مناطق لوب فرونتال، هیپوکامپ، دیانسفالون و مخچه بیشترین حساسیت را در برابر سمیت الکل دارند. این نواحی نقش حیاتی در تصمیمگیری، حافظه، تنظیم حرکات و عملکردهای شناختی ایفا میکنند.
تأیید از سوی تحقیقات مستقل دیگر نتایج این مطالعه تنها مورد منفرد نیست. در همان سال ۲۰۲۲، دو تحقیق دیگر با دادههای نزدیک به ۲۵۰ هزار نفر، رابطه مستقیم مصرف الکل با تسریع پیری بیولوژیکی و نشانگرهای زیستی زوال شناختی را تایید کردند. همچنین یک مطالعه بهروز در سال ۲۰۲۴ نتیجه گرفت که وقتی بحث به زوال عقل میرسد، هیچ سطح ایمن و بیخطر از مصرف الکل وجود ندارد.
نکته مهم تعریف واحد الکل محققان یادآور میشوند که یک واحد الکل مقدار کمی است. به طور مثال، یک لیوان آبجو (۳۳۰ میلیلیتری) یا یک لیوان شراب معمولی (۱۵۰ میلیلیتری)، هر کدام معادل دو واحد الکل محاسبه میشوند. بنابراین، مصرف روزانه حتی یک قوطی آبجو یا یک لیوان شراب، مغز را در سالها معادل چندین سال پیری طبیعی کوچک میکند.
این یافتهها هشدار جدیای برای مصرفکنندگان متوسط الکل است که ممکن است حجم آسیب مغزی ناشی از عادت روزانه خود را دستکم بگیرند.
