چرا با افزایش سن زمان سریعتر میگذرد؟ تحلیل علمی ادراک زمان در بام وطن, تحقیقات علمی نشان میدهد که با پیشرفت سن، ادراک ما از گذر زمان دچار تغییرات بنیادین میشود. یک مطالعه گسترده در آمریکا بر روی ۹۱۸ نفر آشکار کرد که ۷۷ درصد شرکتکنندگان معتقدند عید کریسمس هر سال زودتر از سال قبل فرا میرسد، در حالی که تنها ۱۴ درصد با این نظر مخالف بودند.
این پدیده که در دوران کودکی زمان به آرامی میگذرد، ریشه در مکانیزمهای روانشناختی و بیولوژیک مغز دارد. تئوری نسبیت در ادراک زمان یکی از رایجترین توضیحات علمی، نگاه نسبیتی به زمان است. برای کودکی ۱۰ ساله، دو سال از عمر معادل یک پنجم کل زندگی و خاطرات اوست. اما همین دو سال برای فرد ۵۰ ساله تنها یک بیست و پنجم عمرش را تشکیل میدهد.
هر سال اضافه شده به عمر، سهم کمتری از کل زندگی را در بر میگیرد و به همین دلیل کوتاهتر به نظر میرسد. تضاد روتین و نوآوری در ثبت خاطرات دانشمندان تفاوت ادراک زمان را به تضاد بین زندگی روتین بزرگسالان و دنیای پر از تجربیات تازه کودکان نسبت میدهند. در دوران کودکی و جوانی، مغز به طور مداوم در حال پردازش اطلاعات جدید و ثبت خاطرات منحصر به فرد است. این حجم بالای دادهها باعث میشود زمان درازتر به نظر برسد.
با افزایش سن و ورود به چرخه روزمره، تعداد خاطرات جدید کاهش یافته و زمان در نگاه معینی سریعتر میگذرد. تغییرات بیولوژیک و نقش دوپامین تحقیقات نشان میدهد سطح دوپامین در مغز با سن کاهش مییابد. این نوروترانسمیتر نقش کلیدی در درک زمان و انگیزه لحظهای دارد. افت ترشح دوپامین میتواند عاملی باشد که باعث میشود گذر عمر در سالهای بعد از میانسالی تسریع شده به نظر برسد.
تفاوت در سطح دقت و پردازش مغزی کودکان دقت بیشتری به جزئیات محیط اطراف دارند، در حالی که بزرگسالان اغلب کارها را به صورت خودکار و چندکارگی انجام میدهند. این کاهش دقت منجر به شکلگیری خاطرات کمتر شده و در نتیجه حس سرعت زمان میشود. همچنین مطالعاتی وجود دارد که نشان میدهد ساعت درونی مغز با سن ضعیفتر شده و تصاویر کمتری در ثانیه پردازش میکند، که مستقیماً بر قضاوت ما از سرعت زمان تأثیر میگذارد.
راهکارها برای کند کردن ادراک زمان ادراک زمان پدیدهای ثابت نیست و تحت تأثیر پردازش مغزی، حافظه و دقت قرار دارد. اگر حس میکنید زمان بسیار سریع میگذرد، بهترین راهحل جستجوی مهارتهای جدید، زندگی در لحظه حال (بدون حسرت گذشته و نگرانی آینده) و شکستن روتینهای تکراری است. این کارها باعث فعالسازی مجدد مسیرهای عصبی و غنیسازی ذخیره خاطرات میشوند.
