پلیمری جدید اروپای ژاپنی؛ پلیمر سوپرمولکولی که در آب دریا حل شده و اکوسیستم را نجات میدهد, بشریت با بهرهگیری از پلاستیکها توانسته در صنایع بستهبندی، حملونقل و حفظ مواد غذایی دستاوردهای چشمگیری به ثبت برساند، اما بحران آلودگی زیستمحیطی، بهویژه در اکوسیستمهای آبی، همچنان بزرگترین چالش ناشی از این مواد محسوب میشود.
خطرات آلودگی پلاستیکی برای حیات آبزی اکثریت پلاستیکهای متداول بر پایه پیوندهای کووالانسی بسیار مقاوم ساخته شدهاند که تجزیه طبیعی آنها در طبیعت سالها تا قرنها طول میکشد. این پدیده باعث انباشت میکروپلاستیک در اقیانوسها، ورود سموم به زنجیره غذایی و تهدید جدی برای حیات وحش دریایی شده است.
نوآوری ژاپنی پلیمر سوپرمولکولی با پیوندهای برگشتپذیر تحقیقاتाज موسسه RIKEN ژاپن منجر به توسعه نوعی پلاستیک زیستیتخریبپذیر شد که از پلیمرهای سوپرمولکولی تشکیل شده است. برخلاف نمونههای سنتی، این ماده از پیوندهای مولکولی برگشتپذیر بهره میبرد که در تماس با آب شور اقیانوس بهسرعت تفکیک شده و به ترکیبات بیخطر تبدیل میگردند.
ترکیب شیمیایی و فرآیند تولید محققان پس از غربالگری گسترده چندین مولکول، ترکیبی بهینه را شناسایی کردند که شامل سدیم هگزامتافسفات (یک افزودنی غذایی رایج) و مونومرهای گوانیدینیوم (مادهای که در تولید کودها کاربرد دارد) میباشد. مخلوط این دو در محیط آب یک ماده چسبناک ایجاد میکند که پس از خشک شدن، به پلاستیک مقاوم و پایدار تبدیل میشود.
تجزیه سریع در ۸ ساعت و ۳۰ دقیقه بدون توکسین بر اساس نتایج آزمایشگاهی، این پلیمر نوین در آب دریا بهطور کامل حل شده و در عرض ۸ ساعت و ۳۰ دقیقه تجزیه میشود. فرآوردههای ناشی از تجزیه شامل نیتروژن و فسفر هستند که میتوان آنها را مجدداً در چرخههای طبیعی و کشاورزی به کار برد. بنابراین این فناوری نهتنها آلودگی را از بین میبرد، بلکه ارزشافزوده زیستمحیطی نیز ایجاد میکند.
مدیریت پایان عمر و مقیاسبندی صنعتی با وجود پتانسیل بالا، این فناوری همچنان در مراحل اولیه توسعه و مقیاسبندی صنعتی قرار دارد. برای اثربخشی بهینه، بازیافت تخصصی این پلاستیک در کارخانههای مجهز اولویت اول است؛ هرچند nếu به دلایلی وارد محیط طبیعی شود، بار آلودگی پلاستیکی را بهشکل چشمگیری کاهش خواهد داد.
