فهم گفتار حیوانات با کمک هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵
بخش بزرگی از علم جانورشناسی در شصت سال گذشته نشان میدهد که ما هوش حیوانات را دستکم گرفتهایم. رنه دکارت در قرن هفدهم ادعا میکرد حیوانات تنها ماشینهایی بیجان هستند که نه تنها قادر به درک حس نیستند، بلکه توانایی عواطف یا افکار را نیز ندارند.
یورو نیوز در گزارشی نوشت اما امروزه این دیدگاه منسوخ شده و گفتگوهای رایج اکنون حول میزان فکر کردن حیوانات میچرخد، نه اینکه آیا فکر میکنند یا خیر.
آیا حیوانات آگاهی و شعور دارند؟
پاسخ به این سوال بستگی دارد که آگاهی در حیوانات اساسا به چه معناست و میتواند بسیار متفاوت باشد. مفهوم آگاهی آنقدر گسترده است که بهتر است بر حسمندی یعنی توانایی ادراک حسی تمرکز کنیم. حسمندی مفهومی است که به توانایی یک حیوان برای داشتن آزمایشهای ذهنی و شخصی اطلاق میشود.
از آنجا که حسمندی امری ذهنی است، اندازهگیری آن دشوار است. به طوری که با وجود شواهد علمی دهها ساله، تنها در سال ۲۰۲۱ هشتپاها و ماهیهای مرکب در بریتانیا بهطور قانونی به عنوان موجوداتی حسمند شناخته شدند، در حالی که در ایالات متحده این موضوع همچنان در دست بررسی است.
سوی دیگر بحث — که مورد علاقه فیلسوفان یونان باستان بود — این است که آیا حیوانات میتوانند استدلال کنند یا به طور خاص استنتاج منطقی انجام دهند. با گذشت بیش از دو هزار سال، وجود عقل حیوانی همچنان مورد گفتگو است و تایید نشده است.
آیا هوش حیوانات را میتوان اندازهگیری کرد؟
دیدگاه رایج در مورد هوش حیوانات تمایل به وجود یک سلسلهمراتب دارد و طبیعتا انسانها خود را در صدر آن میبینند. شیمپانزهها، آببازسانان، فیلها و چند گونه پرنده معمولا بهخاطر هوششان مورد تحسین قرار میگیرند، در حالی که دیگر حیوانات در مراحل پایینتر قرار میگیرند.
با این حال، برخی دانشمندان سودمندی این سلسلهمراتب را به چالش میکشند و معتقدند تعریف هوش مفهومی دشوار است و حتی آزمایش عادلانهای برای سنجش آن وجود ندارد. در بیشتر موارد، مهم نیست که آنها از درجات مختلفی از هوش برخوردارند یا نه؛ مهم این است که به اندازه کافی هوشمند هستند تا بمانند و در طبیعت رشد کنند.
ما بیشتر روی انواع هوشی که خودمان داریم تمرکز میکنیم، اما حیوانات هوشهای شگفتانگیزی دارند که ما هرگز به آنها دسترسی نداریم. وقتی مشاهده میکنیم برخی حیوانات از ابزار استفاده میکنند یا برای خود برنامهریزی میکنند، استدلال اینکه آنها فکر نمیکنند دشوار است. با این حال، انسانها این ویژگی را بسیار کمتر به حیوانات رده پایینتر نسبت میدهند.
این نحوه تفکر به طور قابل توجهی بر رفتار ما با گونههای گوناگون تأثیر میگذارد. برای مثال، همه غمگین میشوند که شیمپانزهها در قفسهای آزمایشگاهی کوچک نگهداری میشوند، اما بسیاری از مردم از خوردن تخممرغهای مرغهایی که در شرایط تنگ مرغداریها نگهداری میشوند، غمگین نیستند.
اکثر تحقیقات در مورد هوش بر روی گونههایی متمرکز شده که انتظار میرود باهوشتر باشند. این بدان معناست که ما در واقع شواهدی مبنی بر اینکه گونههای دیگر باهوش نیستند نداریم؛ از این رو رتبهبندی ما از ابتدا ناعادلانه است. زاغها به حافظه اجتماعی خود تکیه میکنند تا بهترین مکانها برای نهان کردن غذا را انتخاب کنند، در حالی که پرندگان دیگر برای یافتن غذا زمین را با ابزارهای در اختیار حفاری میکنند، حال آنکه توانایی استفاده از ابزار بیشتر به انسان نسبت داده میشود.
حیوانات به یکدیگر چه میگویند؟
با پیشرفت فناوری و ابزارهای هوش مصنوعی، در سال ۲۰۲۵ شاهد خواهیم بود که از هوش مصنوعی و ابزارهای یادگیری ماشین برای فهم ارتباطات حیوانات بهره گرفته میشود. هماکنون حجم زیادی از دادههای مربوط به آوای حیوانات در حال گردآوری است تا از طریق هوش مصنوعی بتوان الگوریتمهای زبانی حیوانات را تشخیص داد.
این کار نیازمند اطلاعات گسترده از شرایط و آوای حیوانات گوناگون است. شاید دنبالههای صداهای حیوانات، شبیه ساختار معنادار در زبان انسان باشد.
