رابطه افزایش خوابآلودگی روزانه با خطر زوال عقل در سالمندان؛ یافتههای جدید پژوهشی, تحقیقات پیشین نشان دادهاند که اختلال در خواب میتواند با کاهش عملکرد حافظه و بالا رفتن احتمال ابتلا به بیماریهای عصبی در ارتباط باشد. با این حال، دانش کمی در مورد نحوه دگرگونی الگوهای خواب در سالهای پایانی عمر و پیوند آنها با زوال عقل وجود دارد.
بررسی دقیقتر این رابطه میتواند به شناسایی علائم هشداردهنده اولیه برای تشخیص زودهنگام این بیماری کمک کند. بررسی الگوهای خواب در یک دوره پنجساله به همین منظور، گروهی از محققان دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو، مطالعهای را بر روی ۷۳۳ زن با میانگین سنی ۸۳ سال آغاز کردند که در ابتدای پژوهش هیچ نشانهای از زوال عقل نداشتند. این تحقیق در بازه زمانی پنج ساله انجام شده و تغییرات خواب شرکتکنندگان را مورد ارزیابی قرار داد.
نتایج نشان داد که تغییرات خواب در سه دسته اصلی قابل تقسیم است افرادی با الگوی خواب نسبتاً ثابت، گروهی که خواب شبانهشان کاهش یافته بود و گروهی که دچار افزایش خوابآلودگی در طول روز شدند. روش اندازهگیری و نتایج به دست آمده شرکتکنندگان در این مطالعه با استفاده از دستگاههای مچی مخصوص برای ردیابی الگوهای خواب و ریتم شبانهروزی تحت نظر قرار گرفتند.
محققان کیفیت و مدت زمان خواب شبانه، میزان خواب روزانه و الگوهای ریتم بیولوژیک را در دو نقطه زمانی، ابتدا و پایان دوره پنجساله، بررسی کردند. یافتهها حاکی از آن بود که ۲۲ درصد از افراد دچار اختلال شناختی خفیف و ۱۳ درصد آنها مبتلا به زوال عقل شدند. تأثیر افزایش خواب روزانه بر خطر ابتلا مقایسه گروهها نتایج قابل توجهی را آشکار ساخت.
در گروهی که الگوی خوابشان پایدار باقی مانده بود، تنها ۸ درصد به زوال عقل دچار شدند، در حالی که در گروهی با افزایش خوابآلودگی روزانه، این نرخ به ۱۹ درصد رسید. حتی پس از کنترل عوامل موثر مانند سن، سطح تحصیلات و وضعیت سلامتی، تحلیلها نشان داد که افراد با افزایش خواب در طول روز، دو برابر بیشتر در مقایسه با گروه خواب پایدار، در معرض خطر زوال عقل قرار داشتند.
اهمیت رصد تغییرات ناگهانی خواب این نتایج نشان میدهد که خواب و زوال شناختی در سالهای پایانی زندگی به شکلی پیچیده با یکدیگر درهمتنیدهاند. پژوهشگران تأکید میکنند که تغییرات ناگهانی در الگوی خواب، بهویژه افزایش بیسبب خوابآلودگی روزانه، میتواند نشانهای از مشکلات شناختی در حال بروز باشد. پایش دقیق الگوهای خواب در سالمندان میتواند زمینه را برای تشخیص زودهنگام زوال عقل و اجرای اقدامات پیشگیرانه فراهم آورد.
محدودیتهای مطالعه و مسیرهای آینده این تحقیق در نشریه نورولوژی، وابسته به آکادمی عصبشناسی آمریکا، منتشر شده است. با وجود نتایج ارزشمند، این مطالعه محدودیتهایی نیز دارد؛ به عنوان مثال، اکثر شرکتکنندگان از نژاد سفید بودند، بنابراین تعمیم نتایج به تمام گروههای جمعیتی نیازمند احتیاط است. با این حال، یافتههای حاضر راه را برای تحقیقات گستردهتر در آینده باز میکند.
