راهکارهای افزایش استقلال کودکان بر اساس نظر روانشناس کودک

این روانشناس کودک درباره اشکال مختلف استقلال در کودکان بیان کرد روشهای کلامی، جسمی و فیزیولوژیکی از جمله انواع ابراز استقلال در دورههای گوناگون هستند؛ گاهی استقلال در سطح روانشناختی به صورت خودمحوری نیز خود را نشان میدهد.
او با اشاره به استقلال کلامی گفت گاهی کودکان به وفور از کلمه نه استفاده میکنند که نشاندهنده تمایل آنها به انتخاب است. در درمان و شکلگیری استقلال جسمی، ما از تقویت نیروهای عضلانی و ماهیچهای به روش بازی بهره میگیریم، مانند بازیهایی که شامل پرتاب و گرفتن، خراب کردن و ساختن، کشیدن و رها کردن میشوند.
پهلواننشان افزود در فعالیتهای مرتبط با بدن، کنترل یا عدم کنترل ادرار و مدفوع نیز نقشی دارد؛ در این حالت کودک خود را صاحب اراده میداند که میتواند در هر زمان و مکانی که بخواهد، ادرار یا مدفوع را تخلیه کند، چه مکان مناسب باشد و چه نباشد.
او سن استقلال روانشناختی به صورت خودمحوری را تا هفت سالگی برآورد کرد و ادامه داد کودک از منظر خود به رویدادها نگاه میکند؛ مثلا کتاب را به سمت خود میکشد و از والدین میخواهد برایش بخوانند، یا در عکس عروسی والدین به دنبال خود میگردد. در فعالیتهای گوناگون میخواهد آغازگر باشد. به همین دلیل تا ابتدای هفت سالگی خودمحوری کودکان بیشتر میشود و اطاعت از یک قانون مشخص آشکار میگردد؛ مثلا اگر مربی مهد یا معلم بگوید طرحی فقط با رنگ قرمز رنگآمیزی شود یا فاصله بین کلمات حتما با رنگ نارنجی باشد، کودک نمیتواند آن رنگ را تغییر دهد.
این متخصص و روانشناس کودک در پاسخ به سوالی درباره نحوه پشتیبانی والدین از استقلال فرزندان، گفت شناخت ویژگیهای تحولی روانشناختی کودکان از تولد تا نزدیک به دوازده سالگی که شامل پنج مرحله متفاوت است، میتواند برای خانوادهها راهنماییکننده باشد. در واقع خانواده باید ویژگیهای مربوط به تحول اخلاقی و اجتماعی کودکان را بشناسند.
پهلواننشان در ادامه بیان کرد والدین باید استقلال کودکان را تشویق کنند، اما از سوی دیگر ظرفیت شناختی کودک برای درک خطر کامل نیست و مواجهه با خطر میتواند پیامدهای طولانیمدت داشته باشد. از منظر روانشناختی، کودک نگاه عینی دارد و تنها آنچه در دیدگاناش است را میبیند، یا حافظه کوتاهمدتاش به اندازه کافی رشد نکرده تا بتواند مسائل را از زوایای مختلف تحلیل کند؛ بنابراین باید کودک را از مخاطرات آگاه سازیم.

او با تأکید بر اینکه گاهی اجازه انجام کارهای مختلف با نظارت غیرمستقیم یا از دور والدین میتواند شکلگیری استقلال کودکان را تقویت کند، تصریح کرد برای مثال در فرآیند ساخت کیک میتوانیم فعالیتهای بیخطر یا کمخطر مانند همزدن مواد یا شکستن تخممرغها را به کودک واگذاریم؛ یا در هنگام خرید، حق انتخاب تعداد مشخصی از کالاهای روی قفسهها را به کودک بدهیم و در هنگام پرداخت از او بخواهیم کارت را به فروشنده تحویل دهد و کالا را بگیرد.
این روانشناس در ادامه گفت در برخی روزهای ویژه ماه، برخی قوانین خانه میتواند تغییر کند یا به شکل دیگری اجرا شود. برای مثال بازی با رنگ انگشتی در حمام، نقاشیهای خلاقانه در خانه، مانند ارائه اشکال هندسی همچون دایره، مربع و مثلث به کودک و پرسیدن اینکه با این اشکال چه شکلی میتواند بسازد.
پهلواننشان با اشاره به اینکه استقلال میتواند در جنبههای مختلف دیده شود، گفت برای مثال وقتی کودک میخواهد لباس بپوشد یا در سنین بالاتر کلاس انتخاب میکند، والدین میتوانند گزینهها را محدود کنند اما حق انتخاب را به کودک بدهند؛ این کار به کودک نشان میدهد که والدین خواهان و پذیرای استقلال او هستند.




