۳۸ دانشمند برنده نوبل و متخصص جهانی از خطر زندگی آینه‌ای هشدار دادند و خواستار توقف فوری تحقیقات شدند
به گزارش بام وطن، روز پنج‌شنبه گروه‌ی از دانشمندان برجسته شامل تعدادی از برندگان جایزه نوبل و متخصصان سلامت جهانی در مورد انجام یک مجموعه از تحقیقات تازه هشدار دادند؛ تحقیقاتی که برای ساخت نوعی سلول مصنوعی انجام می‌شود و از نظر این دانشمندان می‌تواند تهدیدی جدی برای زندگی روی زمین باشد.
سلول‌های آینه‌ای چیستند؟
این سلول‌های مصنوعی که به نام سلول‌های آینه‌ای شناخته می‌شوند، امکان دارد روزی به پایه‌ای برای زندگی آینه‌ای تبدیل شوند؛ نوعی ارگانیسم مصنوعی که در سطح مولکولی کاملا برعکس موجودات زنده‌ای که می‌شناسیم عمل می‌کند. ۳۸ دانشمند در مقاله‌ای که اخیرا در مجله ساینس منتشر شده، پیشن‌هاد کرده‌اند که تا اوضاع از کنترل خارج نشده است، تحقیقات روی زندگی آینه‌ای فورا متوقف شود.
برای فهمیدن مفهوم زندگی آینه‌ای، ابتدا باید به زندگی طبیعی نگاهی بیندازیم. اجزای مهم زندگی، همانند دی‌ان‌ای و پروتئین‌ها، ویژگی‌ای به نام چیرالیتی دارند. این واژه از کلمه‌ای یونانی به معنی دست‌سانی گرفته شده و به این معناست که این مولکول‌های اساسی در دو نوع ظاهر می‌شوند با جهت‌گیری راست‌دست یا چپ‌دست. به عنوان مثال، دی‌ان‌ای از یک مارپیچ دوتایی راست‌دست از قند‌ها راه‌اندازی شده است، همانند نردبانی که فقط در یک جهت پیچ خورده است. در مقابل، پروتئین‌ها از آمینواسید‌های چپ‌دست ساخته شده‌اند.
به گفته دانیل سدبروک در مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۶ برای مجله اسمیتسونین نوشت، نسخه‌های دست ناموافق از آمینواسید‌ها و قند‌ها در جهان وجود دارند، اما هیچ موجود زنده شناخته‌شده‌ای از آن‌ها منفعت‌گیری نمی‌کند. وجود این نسخه‌های ناموافق یکی از شگفت‌ترین ویژگی‌های زندگی روی زمین است. مولکول‌های راست‌دست و چپ‌دست قابل معاوضه نیستند، همان‌گونه که دست چپ شما در یک دستکش راست‌دست به درستی جا نمی‌گیرد. اما هنگامی که دست چپ خود را در برابر آینه می‌گذارید، به نظر می‌رسد که همانند دست راست شما شده است.
چرا این تحقیق خطرناک است؟
در سال‌های اخیر، دانشمندان آغاز به ساخت نسخه‌های مصنوعی از این مولکول‌های آینه‌ای در آزمایشگاه کرده‌اند؛ یعنی پروتئین‌های راست‌دست و قند‌های چپ‌دست. اگر این تحقیقات به سمت ساخت سلول‌های آینه‌ای ادامه یابد، به گفته جک سوزتاک، شیمیدان برنده جایزه نوبل از دانشگاه شیکاگو و یکی از نویسندگان مقاله تازه، عواقب آن می‌تواند فاجعه‌ای جهانی به بار آورد.
عواقب عمیق این موضوع از سطح مولکولی آغاز می‌شود. آمینواسید‌های راست‌دست در نگاه اول همانند همتایان چپ‌دست خود به نظر می‌رسند، اما در واقع تجزیه آن‌ها بسیار دشوار‌تر است، چون آنزیم‌های موجودات زنده روی زمین برای تجزیه پروتئین‌هایی با چیرالیتی چپ‌دست طراحی شده‌اند. به عنوان مثال، شما نمی‌توانید درپوشی را خلاف جهت رزوه‌هایش باز کنید، همان‌گونه که نمی‌توانید مولکولی با ساختار ناموافق را به راحتی تجزیه کنید.
این نگرانی علتی شده است که دانشمندان خواستار توقف فوری تحقیقات شده‌اند قبل از اینکه از کنترل خارج شود. از نظر افرادی که به این تحقیق خوش‌بین هستند، ویژگی مولکول‌های آینه‌ای می‌تواند در مبارزه با بیماری‌های مزمن سودمند واقع شود. به گفته مایکل کی، بیوشیمیدان از دانشگاه یوتا و یکی از نویسندگان مقاله تازه، هنگامی که درمان‌های پروتئینی یا اسید نوکلئیک را به یک فرد می‌دهید، آنزیم‌های گوارشی بدن آن‌ها را به شدت تجزیه می‌کنند، گاهی در عرض چند دقیقه. اما مولکول‌های آینه‌ای توسط این آنزیم‌های گوارشی شناسایی نمی‌شوند، که این علتی می‌شود که این مولکول‌ها به عنوان درمان برای زمان طولانی‌تری موثر باقی بمانند.
خطر مولکول‌های آینه‌ای
اما همین ویژگی می‌تواند این سلول‌ها را خطرناک کند. در یک گزارش فنی ۲۹۹ صفحه‌ای که دانشمندان هشداردهنده منتشر کرده‌اند، تیم تحقیقاتی هشدار داده است که باک‌تری‌های آینه‌ای به قدر کافی قوی می‌توانند بدون هیچ مانعی از سوی کنترل‌های زیستی طبیعی، در محیط گسترش یابند. نویسندگان اشاره می‌کنند که تأثیر این پاتوژن‌های زمان‌طلب خطرناک می‌تواند به طیف گسترده‌ای از موجودات چندسلولی، از جمله انسان، گسترش یابد.
به گزارش نیویورک تایمز، سلول‌های آینه‌ای که در آزمایشگاه ساخته می‌شوند، امکان دارد کارکنان را آلوده کنند بدون اینکه سیستم ایمنی آن‌ها هیچ مقاومتی نشان دهد. از آنجا، این سلول‌ها می‌توانند با همان مخفی‌کاری گسترش یابند تا زمانی که یک همه‌گیری آینه‌ای خارج از کنترل در جهان شکل بگیرد.
تهدیدی برای همه موجودات زنده
این شکل‌های مصنوعی زندگی تنها انسان‌ها را تهدید نمی‌کنند. حیوانات و گیا‌هان نیز مقاومت محدودی در برابر آن‌ها خواهند داشت. کل اکوسیستم‌ها امکان دارد در معرض خطر قرار گیرند. به گفته دیپا آگاش، زیست‌شناس از مرکز ملی علوم زیستی در هند، تأثیر این شکل مصنوعی حیات بر زنجیره غذایی ویرانگر خواهد بود.
این سناریوی آخرالزمانی ممکن است همانند داستان‌های علمی-تخیلی به نظر برسد، اما نویسندگان این هشدار، که تعداد بسیاری از آن‌ها زیست‌شناسان مصنوعی هستند، به خوبی از خطراتی که تحقیقاتشان می‌تواند در صورت کنترل‌نشدن برای جهان تشکیل دهد، آگاهند.
مایکل کی در بیانیه‌ای می‌گوید ما فکر می‌کنیم اکنون فرصتی وجود دارد تا قبل از اینکه معیشت فردی به این تحقیقات وابسته شود، مرز‌های مسئولانه تحقیق را تعریف کنیم. مرز‌هایی که باید توسط مقامات نظارتی به دقت بررسی شوند و مرز‌هایی که نباید از آن‌ها عبور کنیم.
در مقاله‌ای جداگانه که در مجله ذا ساینتیست منتشر شده است، جان گلس و کیت آدامالا، دو زیست‌شناس مصنوعی و از امضاکنندگان مقاله ساینس، استدلال می‌کنند که خطرات این تحقیقات بسیار بیش‌تر از مزایای آن است. آن‌ها می‌نویسند کنجکاوی به‌تنه‌ایی علت کافی برای خلق چیزی که می‌تواند این‌قدر خطرناک باشد نیست. برای خیر بشریت باید از خلق زندگی آینه‌ای پرهیز کنیم.
