تحقیقات جدید دانشگاه رایس دلایل شکل‌گیری و ماندگاری حافظه اپیزودیک در مغز انسان را بررسی کرده است. فرناندا مورالس‌کالوا، دانشجوی کار‌شناسی ارشد علوم روان‌شناسی، و استفانی لیل، استادیار این رشته، با مرور ادبیات علمی به سه پرسش بنیادین یعنی چه، کجا و چه زمانی خاطرات ثبت می‌شوند، پاسخ داده‌اند.
به گزارش ساینس‌دیلی، این بازدید سیستماتیک نشان می‌دهد که اهمیت عاطفی، ارتباط شخصی، تکرار و دقت تمرکز، چهار عامل کلیدی در کدگذاری خاطرات هستند. رویداد‌هایی که بار عاطفی عمیق دارند یا جزئیاتی که فرد به طور فعال روی آن‌ها تمرکز می‌کند، احتمال بیش‌تری برای ماندن در حافظه طولانی‌مدت پیدا می‌کنند.
محققان تأکید دارند که مکان وقوع رویداد نیز نقش تعیین‌کننده دارد. حافظه فضایی که تا کنون بیش‌تر در حیوانات مورد مطالعه قرار می‌گرفته، در آزمایش‌های انسانی نیز جنبه مهمی از فرآیند به یاد آوردن محسوب می‌شود. محیط‌های نو و ناشناس دقت بیش‌تری را برانگیخته و در مقایسه با محیط‌های معمول، خاطرات قوی‌تری را شکل می‌دهند.
بعد زمانی نیز بر سازمانده‌ی خاطرات تأثیر می‌گذارد. نحوه ترتیبی که افراد رویداد‌ها را در ذهن خود دسته‌بندی می‌کنند و مرز‌های زمانی بین آن‌ها را تشخیص می‌دهند، آسان‌سازی فرآیند بازیابی خاطره را تضمین می‌کند. رویداد‌های منحصر به فرد بیش‌تر به قطعات مجزا تقسیم شده و به همین دلیل یادآوری آن‌ها راحت‌تر است.
مورالس‌کالوا می‌گوید حافظه یک فرآیند یکسان برای همه نیست. آنچه برای یک فرد به یاد ماندنی است، ممکن است توسط فرد دیگر کاملا فرا‌موش شود، چون بستگی به پیشینه منحصر به فرد و ترجیحات شناختی هر شخص دارد. تفاوت‌های فرهنگی، شخصیتی و شناختی از عوامل موثر دیگر بر نحوه ذخیره‌سازی خاطرات هستند.
این یافته‌ها پیامد‌های بالینی مهمی دارد. لیل معتقد است که آزمون‌های حافظه استاندارد که بیش‌تر در فرهنگ‌های خاص توسعه یافته‌اند، پتانسیل نادیده گرفتن تفاوت‌های فردی را دارند و در جمعیت‌های متنوع نتایج ناهمگون تولید می‌کنند. با افزایش سن جمعیت جهانی و رو به افزایش بودن اختلالات حافظه، درک دقیق عوامل شکل‌دهنده حافظه برای توسعه ابزار‌های تشخیصی بهتر و مداخلات موثر‌تر ضروری شده است.
نویسندگان امیدوارند با گنجاندن تفاوت‌های فردی در طرح‌های آزمایشی، شکاف بین یافته‌های آزمایشگاه‌ی و کاربرد‌های دنیای واقعی پر شده و درک عمیق‌تری از قابلیت‌های حافظه انسانی حاصل شود.
