دانشمندان در حال گام برداشتن به سمت یک درمان تازه برای ایسکمی یا ایست خون اندام دیابتی هستند که یک عارضه شایع و جدی ناشی از دیابت محسوب می‌شود. این عارضه با کاهش جریان خون در پاها آشکار می‌شود و می‌تواند درد مزمن، زخم‌های حاد و در موارد شدید، قطع اندام را به همراه داشته باشد؛ اکنون این مسئله مهم‌ترین علت قطع عضو غیر ضربه‌ای است.
به نقل از ادونسد ساینس نیوز، افراد مبتلا به ایسکمی اندام دیابتی در مقایسه با بیماران سایر بیماری‌های شریانی با خطرات بیش‌تری روبرو هستند؛ از جمله بیست تا سی درصد افزایش احتمال بروز مشکلات قلبی-عروقی و چهاردهم برابری شدن احتمال قطع عضو.
شینگ ژانگ، پژوهشگر بخش جراحی عروق بیمارستان مردمی نهم شانگ‌های، اظهار کرد انگیزه اصلی ما یافتن یک گزینه ایمن‌تر و بدون جراحی برای بیماران مبتلا به ایسکمی اندام دیابتی است که بیش از محدودیت جریان خون و آسیب بافت در اندام‌های تحتانی رنج می‌کشند. درمان‌های جاری نظیر جراحی یا دارورسانی، خطراتی دارند و همواره موثر نیستند.
ژانگ و تیم او در دهه گذشته روی درمان‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی برای بیماری‌های عروقی کار کرده‌اند؛ با این حال با چالش‌هایی چون واکنش ایمنی، خطر تومور، نگرانی‌های اخلاقی و ناپایداری بقای سلولی مواجه شدند. به همین دلیل به جستجوی جایگزین‌هایی پرداخته‌اند.
یک درمان نوظهور مبتنی بر وزیکول‌های خارج سلولی است که ذراتی متصل به لیپید بوده و مولکول‌های زیستی را حمل می‌کنند و به طور طبیعی تقریبا از تمام انواع سلول‌ها ترشح می‌شوند. این گروه پژوهشی در مقاله خود نوشتند به‌کارگیری وزیکول‌های خارج سلولی، به‌ویژه اکزوزوم‌ها، چندین مزیت را نسبت به درمان‌های سنتی مبتنی بر سلول‌های بنیادی ارائه می‌دهد.
مرحله‌ای کلیدی در درمان مبتنی بر وزیکول‌های خارج سلولی، شناسایی پروتئین یا ژنی است که بتواند این وزیکول‌ها را هدایت کند و اثربخشی آن‌ها را برای درمان بیماری مورد نظر افزایش دهد؛ زیرا این پروتئین‌ها یا ژن‌ها از هدایت وزیکول‌ها به سمت سلول‌ها یا بافت‌های خاصی که نیازمند درمان هستند، پشتیبانی می‌کنند.
دانشمندان با اصلاح یا انتخاب پروتئین‌هایی که گیرنده‌ها یا مسیر‌های خاصی را هدف قرار می‌دهند، می‌توانند اطمینان حاصل کنند که وزیکول‌ها محموله‌های خود را — از جمله مولکول‌های درمانی یا مواد ژنتیکی — دقیقا در جایی که لازم است، تحویل می‌دهند. این هدف‌گیری برای به حداکثر رساندن اثربخشی درمان و به حداقل رساندن عوارض جانبی احتمالی یا تعامل‌های ناخواسته با بافت‌های خارج از مقصد، ضروری است.
پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند پروتئین نترین ۱ که به‌خاطر نقش محافظتی خود در سیستم قلبی-عروقی شناخته می‌شود، می‌تواند به رشد عروق خونی، حمایت از بقای سلول‌ها و کاهش الت‌هاب منجر شود. همه این عوامل با ایسکمی اندام دیابتی مرتبط هستند.
آن‌ها کار خود را با بررسی سطح نترین ۱ در نمونه‌های خون و بافت جمع‌آوری‌شده از بیماران ایسکمی اندام دیابتی آغاز کردند و نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از بیماران با انسداد شریانی حاد را نیز مورد ارزیابی قرار دادند.
ژیجوی شو، پژوهشگر دانشگاه جیائو تونگ شانگ‌های، گفت نتایج ما نشان داد که سطح نترین ۱ در بیماران مبتلا به ایسکمی اندام دیابتی به طور قابل توجه‌ی کمتر از گروه کنترل است. این یافته‌ها حاکی از آن است که کاهش سطح نترین ۱ می‌تواند در پیشروی بیماری نقش داشته باشد و ما را تشویق کرد تا پتانسیل درمانی آن را بیش‌تر بررسی کنیم.
هدف از این پژوهش، بهره‌گیری از سلول‌های بنیادی اصلاح‌شده ژنتیکی به‌دست‌آمده از بافت چربی بود که سطوح بالا‌تری از نترین ۱ تولید می‌کنند. این کار با ترشح اکزوزوم‌ها انجام می‌شود که ذرات ریز و شبیه به وزیکول هستند و نترین ۱ را طی فرآیند‌های سلولی منظم به محیط اطراف خود ترشح می‌کنند.
در آزمایش‌های اولیه، اکزوزوم‌های غنی‌شده با نترین ۱ بهتر از اکزوزوم‌های معمولی سلول‌های بنیادی چربی عمل کردند. ییهونگ جیانگ، از پژوهشگران این پروژه، بیان کرد این به این دلیل است که نترین ۱ مسیر‌های محافظتی را در سلول‌ها فعال می‌سازد و به آن‌ها کمک می‌کند تا در شرایط استرس‌زا مقاومت کنند.
با ترکیب اثرات محافظتی نترین ۱ و تقویت عروق خونی، اکزوزوم‌های غنی‌شده با نترین ۱ به طور قابل توجه‌ی ظرفیت ترمیم بافت‌های تحت تأثیر ایسکمی اندام دیابتی را بهبود بخشیدند.
شینوو لو، از دیگر پژوهشگران پروژه، اظهار داشت هدف نهایی ما، انتقال این درمان نوین به مراکز درمانی و ارائه یک گزینه درمانی ایمن و غیر تهاجمی برای بیماران مبتلا به ایسکمی اندام دیابتی است.
این پژوهش در مجله ادوانست هيلتکر متریالز به چاپ رسیده است.
