تحلیل آینده اقتصاد ایران پس از پیروزی ترامپ؛ آیا تحریمها تشدید میشوند؟, نتیجه انتخابات ریاستجمهوری آمریکا اعلام شد و دونالد ترامپ به عنوان چهلوهفتمین رئیسجمهور این کشور به کاخ سفید بازگشت.
این رویداد دو دیدگاه اصلی در مورد آینده اقتصاد ایران را برانگیخته است؛ گروهی از کارشناسان میگویند تغییر رئیسجمهور آمریکا تأثیر چندانی بر وضعیت اقتصادی ایران نخواهد داشت، در حالی که نگاه دیگران حاکی از آن است که اقتصاد ایران باید برای روزهای سختتری در دوره جدید ترامپ آماده شود.
تأثیر فوری پیروزی ترامپ بر بازارهای جهانی محمود جامساز، اقتصاددان، با اشاره به روند شمارش آرا که احتمال پیروزی ترامپ را قطعی کرده بود، توضیح داد پیش از اعلام رسمی نتایج، ارزهای بسیاری از کشورهای شرق آسیا در برابر دلار کاهش ارزش یافتند و بورسها نیز واکنش نشان دادند.
سابقه تحریمهای دوره اول ترامپ و تورم در ایران جامساز با استناد به آمارهای دوره قبل، یادآور شد تحریمهای ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری که با خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷ آغاز شد، نرخ تورم ایران را از ۹.۶ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۳۱.۲ درصد رساند. این روند صعودی در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ به ترتیب به ۴۱.۲ و ۴۷.۱ درصد رسید. این اعداد گواهی بر تأثیرگذاری عمیق تحریمها بر اقتصاد ایران است.
ادامه اثرات تحریمها در دوره بایدن این اقتصاددان افزود اگرچه در دوره بایدن برخی تحریمها به امید احیای برجام نادیده گرفته میشدند، اما اثرات مخرب آنها تخلیه نشد و روند تورم تا سال ۱۴۰۲ به ۵۲.۳ درصد (بر اساس آمار بانک مرکزی) ادامه یافت.
سیگنالهای ترامپ برای مذاکرات هستهای جامساز به اظهارات اخیر ترامپ اشاره کرد که رویکرد او تنها متوقف کردن مسائل هستهای است. او هشدار داد اگر دیپلماسی ایران شکاف با آمریکا را عمیقتر کند، قطعاً ترامپ با هدف نابودی اقتصاد ایران، تحریمهای سنگینتری را اعمال خواهد کرد. همین انتظارها هماکنون باعث شده بسیاری از نمادهای بورس قرمز شوند و دلار به سقف جدیدی برسد.
بازبینی مواضع در برابر تحریمها این کارشناس تأکید کرد مسئولانی که تأثیر تحریمهای آمریکا را انکار میکنند، باید با دید بازتری به تغییرات بینالمللی نگاه کنند.
عملکرد پیمانهای شانگهای و بریکس در دور زدن تحریمها جامساز در مورد عضویت ایران در بریکس و سازمان همکاری شانگهای گفت این دو پیمان تاکنون تأثیر قابل توجهی در کاهش فشار تحریمها نداشتهاند. سازمان شانگهای ریشه نظامی دارد و حجم مبادلات اقتصادی اعضای آن محدود است.
بریکس اگرچه قویتر است، اما مجموع تولید ناخالص داخلی اعضای آن (۲۶.۹ هزار میلیارد دلار) همچنان کمتر از اقتصاد آمریکا (۲۸.۷۸ هزار میلیارد دلار) و اتحادیه اروپا (بیش از ۴۸ هزار میلیارد دلار) است. محدودیتهای بریکس در مقابله با دلار اعضای بریکس روابط تجاری گستردهای با آمریکا دارند و در معاملات دلاری با ایران از تحریمهای آمریکا پیروی میکنند. چین به عنوان بزرگترین عضو بریکس، بیشترین مبادلات و ذخایر ارزی را با آمریکا دارد.
تشکیل ارز واحد بین اعضای بریکس نیازمند زمان طولانی است و ایران نمیتواند در کوتاهمدت بر مبادلات دلاری غلبه کند. نتیجهگیری ضرورت تغییر سیاست خارجی جامساز در پایان نتیجه گرفت با توجه به پیروزی ترامپ، اقتصاد ایران بیش از پیش تحت فشار قرار خواهد گرفت. دولت موظف است سیاست خارجی خود را با هدف حفظ منافع ملی بازنگری و تحول دهد تا بتواند با چالشهای پیش رو مدیریت کند.
