یک مطالعه جدید نشان داده است که مغز انسان در طول عمر با سه دوره متمایز اوج پیری روبرو می‌شود. محققان دریافتند که سطح ۱۳ پروتئین مرتبط با پیری مغز در سنین ۵۷، ۷۰ و ۷۸ سالگی به حداکثر خود می‌رسد. این یافته‌ها می‌تواند این سنین را به عنوان زمان‌های کلیدی برای انجام اقدامات پیشگیرانه جهت حفظ سلامت مغز معرفی کند.
این تحقیق با بررسی غلظت نزدیک به سه هزار پروتئین در پلاسمای خون پنج هزار نفر در بازه سنی ۴۵ تا ۸۲ سال انجام شده است. تحلیل داده‌ها نشان داد که ۱۳ پروتئین مرتبط با پیری مغز دقیقا در سه سن ذکر شده اوج می‌گیرند. یکی از این پروتئین‌ها به نام با مشکلاتی نظیر زوال عقل، سکته و اختلال حرکتی ارتباط دارد. پروتئین دیگری به نام نیز با بیماری‌های مرتبط با پیری در ارتباط است.
دانشمندان بیان کردند که تغییرات در سطح این ۱۳ پروتئین به احتمال زیاد نشان‌دهنده تحولات مهمی در سلامت مغز در این سنین است. آن‌ها تأکید کردند که این بازه‌های سنی می‌توانند فرصت مناسب برای مداخله در روند پیری مغز باشند تا از بروز بیماری‌هایی مانند زوال عقل پیشگیری شود. این پژوهش توسط تیمی از بیمارستان آموزشی دانشگاه ژنگژو در چین انجام و در مجله منتشر شده است.
محققان در مقاله خود هشدار داده‌اند که تا سال ۲۰۵۰ جمعیت افراد بالای ۶۵ سال به بیش از یک و نیم می‌لیارد نفر خواهد رسید که این امر ضرورت بررسی عمیق‌تر روند پیری را دوچندان می‌کند. آن‌ها اواخر دهه پنجاه را زمان آغاز پیری مغز و دهه هفتم و اواخر آن را دوره‌های کلیدی دیگر در این روند شناسایی کرده‌اند. این یافته‌ها به پر کردن شکاف‌های علمی درباره مکانیسم‌های مولکولی پیری مغز کمک می‌کند و نتایج مهمی برای توسعه نشانگر‌های زیستی و درمان‌های شخصی‌سازی‌شده دارد.
این نتایج چند ماه پس از انتشار تحقیقی دیگر از سوی تیم دانشگاه استنفورد منتشر شده که نشان می‌داد بدن در دو دوره سنی خاص، بیش‌ترین تغییرات پیری را تجربه می‌کند و ایده پیری تدریجی را زیر سوال میبرد. تحقیقات استنفورد نشان داد که تغییرات مرتبط با سن مانند افت متابولیسم، چین‌وچروک پوست و افزایش آسیب‌پذیری در برابر بیماری‌ها در سنین ۴۴ و ۶۰ سالگی به اوج می‌رسد.
دکتر مایکل اسنایدر، استاد ژنتیک در دانشگاه استنفورد، بیان کرد که اکثر افراد فکر می‌کنند پیری به صورت تدریجی رخ می‌دهد، اما این تحقیق نشان می‌دهد تغییرات عمدتا به شکل ناگ‌هانی و غیر‌خطی اتفاق می‌افتد. برای کاهش تأثیر این امواج پیری، پیشن‌هاد می‌شود افراد در حوالی سنین ۴۴ و ۶۰ سالگی فعالیت بدنی بیش‌تری داشته باشند و رژیم غذایی سالم‌تری را دنبال کنند.
دانشمندان داده‌های مربوط به نمونه‌های خون، مدفوع و سایر نمونه‌های زیستی ۱۰۸ فرد سالم بین ۲۵ تا ۷۵ سال را به مدت ۱.۷ سال رصد کردند. تحلیل‌ها نشان داد که ۸۱ درصد از مولکول‌های مورد بررسی، از جمله پروتئین‌ها و، حداقل یک تحول عمده را تجربه کرده‌اند. در نهایت مشخص شد که بیش‌ترین تغییرات در دو دوره سنی ۴۴ و ۶۰ سالگی رخ می‌دهد.
دکتر استیو هافمن، زیست‌شناس محاسباتی، اظهار کرد که این نتایج با مشاهدات شخصی یا گزارش‌های افت ناگ‌هانی آمادگی جسمانی در این سنین هم‌خوانی دارد. دکتر شیائوتائو شن نیز تأکید کرد که شناسایی و رصد این عوامل باید یکی از اولویت‌های پژوهش‌های آینده باشد.
در افراد ۴۰ ساله، تغییرات عمده‌ای در متابولیسم الکل، کافئین و چربی‌ها و همچنین نشانگر‌های مرتبط با بیماری‌های قلبی، پیری پوست و ماهیچه‌ها مشاهده شد. یک موج پیری دیگر در سن ۶۰ سالگی نیز دیده شد، اگرچه شدت آن کمتر بود. محتمل است که برخی از این تغییرات با عوامل رفتاری یا سبک زندگی مرتبط باشند که در این گروه‌های سنی رایج هستند.
